Σύλληψη τεσσάρων ανδρών, ηλικίας 55 έως 77 ετών, μελών της Yakuza στο Τόκιο. Όχι λόγω εγκληματικών δραστηριοτήτων όπως δολοφονίες ή εκβιασμοί, αλλά επειδή διατηρούσαν γραφείο της Yakuza σε απόσταση λιγότερης των 200 μέτρων από μια δημόσια βιβλιοθήκη.
Ο γηραιότερος, 77 ετών, ανήκε στη διαβόητη Sumiyoshi-kai, μία από τις μεγαλύτερες φατρίες της ιαπωνικής μαφίας. Αυτή η κατάληξη, όσο και αν φαίνεται γραφειοκρατική, δείχνει μια σαφή στροφή: η ιαπωνική κοινωνία έχει πλέον μηδενική ανοχή προς την Yakuza. Η εποχή όπου θεωρούνταν αναγκαίο κακό είναι παρελθόν. Το τέρας δεν εξοντώνεται, αλλά κινδυνεύει να ηττηθεί σιγά σιγά…
Οι συλλήψεις αυτές αντικατοπτρίζουν και την αυστηρή αλλαγή στάσης της Ιαπωνίας προς την οργανωμένη εγκληματικότητα. Ο νόμος πλέον απαγορεύει τα γραφεία της Yakuza κοντά σε σχολεία, παιδικά κέντρα, οικογενειακά δικαστήρια, μουσεία και, όπως φαίνεται, και βιβλιοθήκες. Οι τοπικές αρχές εφαρμόζουν αυστηρά αυτούς τους κανονισμούς.
Μαφιόζοι με επίσημες δομές
Ωστόσο, αυτό το γραφειοκρατικό ζήτημα είναι μόνο ένα μικρό μέρος ενός μεγαλύτερου εγκληματικού φαινομένου. Η Yamaguchi-gumi, η μεγαλύτερη εγκληματική οργάνωση στην Ιαπωνία, έχει κλείσει ένα αιματηρό εσωτερικό πόλεμο που κράτησε σχεδόν μια δεκαετία, με τουλάχιστον 90 θανάτους. Στην πιο εντυπωσιακή κίνηση, τρία ανώτερα στελέχη της παρέδωσαν επιστολή στην αστυνομία της Χιόγκο, δεσμευόμενα να μην προκαλέσουν περαιτέρω προβλήματα.
Η Yakuza, γνωστή και ως boryokudan, είχε για χρόνια ενσωματωθεί ως θεσμική ανωμαλία στη ιαπωνική κοινωνία: μια μαφία με γραφεία, τηλέφωνα, επαγγελματικές κάρτες και καταχωρημένη διεύθυνση στην ιστοσελίδα της Εθνικής Αστυνομίας. Στο κέντρο του Τόκιο, κοντά στο Κοινοβούλιο, βρισκόταν το επίσημο γραφείο της Sumiyoshi-kai.
Η νέα εποχή
Στη δεκαετία του ’60, η Yakuza είχε πάνω από 184.000 μέλη και δραστηριοποιούνταν παγκοσμίως. Ωστόσο, το 2024, για πρώτη φορά, οι ενεργοί εγκληματίες των ιαπωνικών συνδικάτων έχουν πέσει κάτω από τις 20.000 – μόλις 18.800, σύμφωνα με την Εθνική Αστυνομία. Η Yakuza χάνει έδαφος όχι από αντιπάλους, αλλά από νόμους και ρυθμίσεις που τους αποκλείουν από τον σύγχρονο κόσμο. Δεν μπορούν να ανοίξουν τραπεζικούς λογαριασμούς, να νοικιάσουν κατοικίες ή να αγοράσουν κινητά τηλέφωνα.
Η Yamaguchi-gumi έχει μειωθεί από 6.000 μέλη το 2014 σε 3.300, ενώ η αντίπαλη Kobe Yamaguchi-gumi έχει πέσει στα 120 άτομα. Ολόκληρες φατρίες αυτοδιαλύονται, ενώ παλαιά στελέχη ζητούν συγχώρεση και εμφανίζονται στις συνεντεύξεις τους με κατεβασμένα μανίκια για να κρύψουν τα τατουάζ τους.
Η νέα απειλή
Ωστόσο, η παρακμή της Yakuza δεν σημαίνει το τέλος του οργανωμένου εγκλήματος. Στον χώρο που αφήνουν, προκύπτει μια νέα μορφή εγκληματίας: ο “tokuryu” – ανεξάρτητος, ανώνυμος, χωρίς οικογενειακούς δεσμούς ή ιεραρχία.
Οι tokuryu δεν ανήκουν σε παραδοσιακά συνδικάτα, δρουν συνήθως σε ad hoc ομάδες, επιτελούν μία και μόνο εργασία και στη συνέχεια χάνονται. Χρησιμοποιούν κρυπτογραφημένες εφαρμογές, κοινωνικά δίκτυα και άλλες ψηφιακές πλατφόρμες για να εξαπατήσουν. Μόνο πέρυσι, 10.000 από αυτούς ερευνήθηκαν για βίαιες ληστείες στο Τόκιο ή για “romance scams”.
Η απειλή δεν έχει πλέον πρόσωπο. Δεν φοράει κοστούμι, ούτε τηρεί κώδικες ηθικής. Είναι αόρατη, ασύλληπτη και ψηφιακή.
Η Yakuza είναι πια ένα φάντασμα του παρελθόντος: μια εγκληματική αυτοκρατορία που συρρικνώνεται υπό την πίεση των συμβόλων της – τα τατουάζ, οι ιεραρχίες και οι αυστηροί κώδικες. Αλλά το έγκλημα στην Ιαπωνία δεν εκλείπει. Απλώς αλλάζει μορφή. Η ειρωνεία; Όσο πιο αδύναμη φαίνεται η Yakuza, τόσο πιο επικίνδυνη γίνεται η σκιά που αφήνει πίσω της.
