Η Ελλάδα σημειώνει μια από τις μεγαλύτερες αυξήσεις πλούτου στην Ευρώπη, με σχεδόν 80.000 εκατομμυριούχους και ενίσχυση της μεσαίας τάξης. Ωστόσο, ο πλούτος παραμένει άνισα κατανεμημένος, με τα κεφάλαια να κατευθύνονται κυρίως προς την ακίνητη περιουσία.
Στην ετήσια έκθεσή της για τον παγκόσμιο πλούτο, η UBS κατατάσσει την Ελλάδα ως μία από τις πιο δυναμικές αγορές για το 2024. Ο μέσος πλούτος ανά ενήλικο έχει αυξηθεί σε πραγματικούς όρους (τοπικό νόμισμα, καθαρός από πληθωρισμό) κατά πάνω από 7%, ενώ η διάμεση τιμή επίσης παρουσιάζει θετική πορεία. Αυτό δείχνει ότι η αύξηση του πλούτου δεν αφορά μόνο μια «πλούσια ελίτ», αλλά και μια γενικευμένη—αν και άνιση—ενίσχυση του προσωπικού πλούτου.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται μετά από μια δεκαετία έντονης απομείωσης πλούτου στην Ελλάδα, καθιστώντας τη σημερινή ανάκαμψη εμφανή, αν και εύθραυστη.
Επιμονή της ανισότητας
Η θετική εικόνα χάλασε όταν εξετάζεται η κατανομή του πλούτου. Ο δείκτης ανισότητας Gini για την Ελλάδα βρίσκεται στο 0,60, έναν από τους υψηλότερους στην Ευρώπη. Η κατανομή του πλούτου είναι ακόμη βαθιά άνιση, με το ανώτερο στρώμα να κατέχει ένα δυσανάλογο ποσοστό του συνολικού πλούτου.
Η UBS τονίζει ότι, ακόμα κι αν η συνολική πίτα μεγαλώνει, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι απολαμβάνουν το ίδιο κομμάτι. Στην Ελλάδα, η βελτίωση εκδηλώνεται σε ευρύτερα στρώματα, αλλά δεν είναι αρκετή για να ανατρέψει τη μακροχρόνια συγκέντρωση πλούτου.
Επενδύσεις σε ακίνητα
Ένας άλλος παράγοντας που χαρακτηρίζει την ελληνική οικονομία είναι η φύση του πλούτου. Σύμφωνα με την UBS, μόλις το 30–35% του ιδιωτικού πλούτου στην Ελλάδα αφορά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία (όπως μετοχές και ομόλογα). Αντιθέτως, κυριαρχούν τα ακίνητα και άλλα μη ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία.
Αυτό περιορίζει την πρόσβαση των νοικοκυριών σε ευκαιρίες επενδυτικής απόδοσης που προσφέρουν οι παγκόσμιες αγορές και εντείνει τη σύνδεση πλούτου με την ιδιοκατοίκησή – ένα μοντέλο που έχει αποδειχθεί ευάλωτο σε προηγούμενες κρίσεις.
Οι Έλληνες εκατομμυριούχοι πλησιάζουν τους 80.000
Αν και η Ελλάδα δεν ανήκει στα κράτη με τον υψηλότερο αριθμό εκατομμυριούχων, σημειώνει εντυπωσιακή άνοδο. Σύμφωνα με την έκθεση, οι Έλληνες με καθαρή περιουσία άνω του 1 εκατομμυρίου δολαρίων πλησιάζουν τους 80.000, αριθμός συγκρίσιμος με την Πορτογαλία (περίπου 175.000 εκατομμυριούχοι) και σημαντικά χαμηλότερος από την Ισπανία, που υπερβαίνει το 1,2 εκατομμύριο.
Η αύξηση αυτή είναι αξιοσημείωτη για την Ελλάδα, προερχόμενη από χαμηλότερη βάση και συνδεδεμένη άμεσα με την ανάκαμψη της αγοράς ακινήτων και την σταδιακή αύξηση επενδύσεων υψηλής καθαρής θέσης.
Το κύμα διανομής πλούτου
Ένας από τους πιο ανησυχητικούς δείκτες για τις επόμενες δεκαετίες αφορά τις επικείμενες μεταβιβάσεις πλούτου. Η UBS εκτιμά ότι σχεδόν το 40% του συνολικού πλούτου στην Ελλάδα θα αλλάξει χέρια τα επόμενα χρόνια, είτε μέσω κληρονομιών είτε μέσω μεταβίβασης μεταξύ συζύγων.
Αυτό το ποσοστό είναι αισθητά υψηλότερο σε σύγκριση με την Πορτογαλία (26%) και την Ισπανία (17%), υποδεικνύοντας πόσο ευάλωτη είναι η μελλοντική κατανομή πλούτου σε ζητήματα όπως η φορολογία κληρονομιών και οι κοινωνικές ανισότητες μεταξύ γενεών.
Το δίλημμα της επόμενης ημέρας
Η UBS καταλήγει ότι η εικόνα για την Ελλάδα είναι θετική αλλά αντιφατική. Η χώρα έχει κατορθώσει να ενισχύσει τον ιδιωτικό πλούτο και να τον διαχέει, καθώς και να αποκαταστήσει δημοσιονομικά τις ισορροπίες. Ωστόσο, οι δομικές αδυναμίες παραμένουν.
Το μεγάλο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια δεν είναι αν ο πλούτος θα συνεχίσει να αυξάνεται, αλλά αν αυτή η αύξηση θα είναι πιο δίκαιη, παραγωγική και ανθεκτική στις διακυμάνσεις του διεθνούς περιβάλλοντος.
