Καθώς Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συγκεντρώνονται σήμερα στο Λονδίνο για ανώτερες συνομιλίες, αντιμετωπίζουν μια πρόταση από τις ΗΠΑ που απαιτεί άμεση απάντηση από το Κίεβο. Αυτή η πρόταση περιλαμβάνει τη αναγνώριση της προσάρτησης της Κριμαίας από τη Ρωσία και το «πάγωμα» των τρεχουσών μετωπικών γραμμών, υπό την προϋπόθεση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
Πηγές που γνωρίζουν λεπτομέρειες της πρότασης, μιλώντας στο Axios, επισημαίνουν ότι η Ουάσιγκτον περιμένει την απάντηση της Ουκρανίας εντός της ημέρας σχετικά με ένα ειρηνευτικό πλαίσιο που περιλαμβάνει την αμερικανική αναγνώριση της Κριμαίας ως ρωσικού εδάφους και άτυπη αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας σε σχεδόν όλα τα εδάφη που κατελήφθησαν από το 2022.
Το ενός σελίδας έγγραφο, που παρουσιάστηκε στους Ουκρανούς αξιωματούχους στο Παρίσι την περασμένη εβδομάδα, θεωρείται ως η «τελική προσφορά» του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ο Λευκός Οίκος δηλώνει ότι μπορεί να αποσυρθεί από τις συνομιλίες αν δεν υπάρξει άμεση συμφωνία.
Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, την Τρίτη, απέρριψε κατηγορηματικά την ιδέα παραχώρησης εδαφών στη Ρωσία στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας, μία ημέρα πριν από τη συνάντηση στο Λονδίνο.
«Δεν υπάρχει τίποτα για να συζητήσουμε. Είναι η γη μας, η γη των Ουκρανών», δήλωσε ο Ζελένσκι.
Πέρυσι είχε διευκρινίσει: «Ο στρατός μας δεν διαθέτει την απαραίτητη δύναμη για να πάρει πίσω την Κριμαία. Πρέπει να αναζητήσουμε διπλωματικές λύσεις».
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι αν δεν υπάρξει σύντομα πρόοδος, ο Τραμπ πιθανόν να «προχωρήσει παρακάτω».
Η κυβερνητική ενόχληση για την πορεία των συνομιλιών αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ο Ρούμπιο ακύρωσε την τελευταία στιγμή το ταξίδι του στο Λονδίνο.
«Ο υπουργός Ρούμπιο είναι πολύ απασχολημένος», δήλωσε η εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τάμι Μπρους. «Οι συναντήσεις στο Λονδίνο θα πραγματοποιηθούν κανονικά, αλλά εκείνος δεν θα παραστεί, κάτι που δεν συνδέεται με τη σημασία των συναντήσεων αλλά με τον προγραμματισμό του».
Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, δεν θα παραστεί επίσης, αλλά θα ταξιδέψει στη Ρωσία αργότερα αυτή την εβδομάδα για να συνεχίσει τις συνομιλίες. Η Ουάσιγκτον θα εκπροσωπηθεί από τον απεσταλμένο Κιθ Κέλογκ, ενώ η Ουκρανία θα στείλει υψηλόβαθμους αξιωματούχους, όπως ο υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σίμπιχα, και ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Αντρίι Γέρμακ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα ότι θα δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες της αμερικανικής πρότασης «εντός τριών ημερών».
Η πρόταση του Γουίτκοφ
Η αμερικανική πρόταση, που περιλαμβάνει και την αναγνώριση της Κριμαίας, προήλθε από την πρόσφατη επίσκεψη του Στιβ Γουίτκοφ στη Μόσχα, όπου είχε εκτενή συζήτηση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ένας από τους ενημερωμένους για την πρόταση χαρακτήρισε την πρωτοβουλία ως «την ιδέα του Γουίτκοφ» να αναγνωρίσουν οι ΗΠΑ την Κριμαία ως ρωσική «χωρίς να υποχρεωθεί η Ουκρανία να το αποδεχτεί».
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν σχολιάζει τις λεπτομέρειες των προτάσεων που έχουν παρουσιαστεί στους διαπραγματευτές. «Το μόνο έγγραφο που δόθηκε στο Παρίσι ήταν μια λίστα με πιθανές επιλογές για συζήτηση και ανατροφοδότηση», δήλωσε αξιωματούχος.
Τι κερδίζει η Ρωσία
- Νομική αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας στην Κριμαία από τις ΗΠΑ.
- Άτυπη αναγνώριση της κατοχής των περισσότερων περιοχών της Λουγκάνσκ, καθώς και των κατεχόμενων περιοχών Δονέτσκ, Χερσώνα και Ζαπορίζια.
- Δέσμευση ότι η Ουκρανία δεν θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Το κείμενο επισημαίνει ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να ενταχθεί στην ΕΕ.
- Άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν από το 2014.
- Προστασία της οικονομικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ, κυρίως στους τομείς της ενέργειας και της βιομηχανίας.
Τι κερδίζει η Ουκρανία
- «Ικανές εγγυήσεις ασφάλειας» που θα περιλαμβάνουν ευρωπαϊκά κράτη και ίσως και μη ευρωπαϊκές χώρες. Το έγγραφο παραμένει ασαφές ως προς τη λειτουργία αυτής της ειρηνευτικής δύναμης, δίχως να αναφέρεται η συμμετοχή των ΗΠΑ.
- Επιστροφή ενός μικρού μέρους της περιοχής του Χάρκοβο που έχει καταληφθεί από τη Ρωσία.
- Ελεύθερη διέλευση στον Δνείπερο, που διασχίζει την περιοχή του μετώπου νότια της Ουκρανίας.
- Αποζημιώσεις και βοήθεια για την ανοικοδόμηση της χώρας, αν και δεν διευκρινίζεται η πηγή χρηματοδότησης.
Υπάλληλος κοντά στην ουκρανική κυβέρνηση δήλωσε: «Η πρόταση αναλύει με σαφήνεια τα οφέλη που απολαμβάνει η Ρωσία, ωστόσο οι όροι που αφορούν την Ουκρανία είναι γενικά και ασαφή».
Επιπτώσεις σχεδόν στην Ευρώπη
Ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια, ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη, θα θεωρείται ουκρανικό έδαφος, αλλά θα λειτουργεί υπό αμερικανική διαχείριση, παρέχοντας ενέργεια τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Ρωσία.
Αναφορά γίνεται και για μια συμφωνία ΗΠΑ-Ουκρανίας σχετικά με ορυκτά, την οποία ο Τραμπ δήλωσε ότι θα υπογράψει την Πέμπτη.
Ευρωπαίος διπλωμάτης με γνώση των διαπραγματεύσεων επισημαίνει: «Είναι ευθύνη των Ουκρανών να κρίνουν αν οι όροι αυτοί είναι κατάλληλοι για διαπραγμάτευση».
Η παραχώρηση της Κριμαίας, όπου βρίσκεται στρατηγικό λιμάνι στη Σεβαστούπολη στη Μαύρη Θάλασσα, θα έχει σημαντικές συνέπειες για την ασφάλεια της Ευρώπης, όπως υπογραμμίζουν οι ειδικοί.
Ο Στέφαν Μάιστερ από το Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων δήλωσε: «Η Κριμαία είναι στρατηγικά κρίσιμη για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και δεν υπάρχει συμφέρον για την Ευρώπη να περάσει κάτω από οποιαδήποτε μορφή μόνιμου ρωσικού ελέγχου ή να αναγνωριστεί με βάση το διεθνές δίκαιο».
Πηγές: Axios, Washington Post, New York Times, Associated Press
