Η κατάσταση της εκεχειρίας ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς είναι κρίσιμη, με την ατμόσφαιρα να είναι ιδιαίτερα τεταμένη. Την Κυριακή, το Ισραήλ αποφάσισε να αποκλείσει την ανθρωπιστική βοήθεια προς τη Γάζα, με τη Χαμάς να απαντά στην πράξη αυτή χαρακτηρίζοντάς την «έγκλημα πολέμου». Επίσης, το Σάββατο, η Χαμάς απέρριψε την πρόταση για να παραταθεί η πρώτη φάση της εκεχειρίας.
Η αντίδραση του ΟΗΕ ήταν άμεση, ζητώντας την άμεση αποκατάσταση της ανθρωπιστικής βοήθειας.
Η Διεθνής Ομοσπονδία Συλλόγων Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου (IFRC) επεσήμανε ότι είναι «κρίσιμης σημασίας» να συνεχιστεί η εκεχειρία και να επιτραπεί η ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα, εκφράζοντας τη στήριξή της σε ΟΗΕ και Διεθνή Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού (ICRC).
«Είναι κρίσιμο να διατηρηθεί η εκεχειρία και η βοήθεια στη Γάζα (…) ενώ ταυτόχρονα να αναζητηθεί μια διαρκής λύση για μόνιμη ειρήνη», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της IFRC, Τζαγκάν Τσαπαγκάιν, μέσω μήνυμά του στο Χ.
Η ΕΕ επανέλαβε την έκκλησή της για «πλήρη, ασφαλή και ελεύθερη πρόσβαση της ανθρωπιστικής βοήθειας σε όσους τη χρειάζονται» και την υποστήριξη των εργαζομένων στις ανθρωπιστικές οργανώσεις ώστε να μπορούν να εργαστούν αποτελεσματικά στη Γάζα.
Η απόφαση του Ισραήλ ήρθε καθώς οι διαπραγματεύσεις για την παράταση της εκεχειρίας φαίνεται να έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης διάρκειας 42 ημερών.
Η Αίγυπτος και το Κατάρ, οι οποίο μεσολαβούν στις συνομιλίες, κατηγόρησαν το Ισραήλ για σοβαρή παραβίαση των όρων της εκεχειρίας λόγω του αποκλεισμού ανθρωπιστικής βοήθειας. Παράλληλα, εικόνες από το AFP δείχνουν φορτηγά με ανθρωπιστική βοήθεια να είναι σταματημένα στο πλευρό της Αιγύπτου κοντά στο πέρασμα της Ράφα για τη Γάζα.
Η άρνηση της Χαμάς
Νωρίς την Κυριακή, το Ισραήλ ανακοίνωσε την προτεινόμενη παράταση της εκεχειρίας έως τα μέσα Απριλίου, που φέρεται να προτάθηκε από τον απεσταλμένο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ.
Ωστόσο, η Χαμάς επανέλαβε την απόρριψη της παράτασης, προκρίνοντας την ανάγκη για τη μετάβαση στη δεύτερη φάση της συμφωνίας, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μόνιμη λήξη του πολέμου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδίκασε τη στάση της Χαμάς και επισήμανε ότι η απόφαση του Ισραήλ να αποκλείσει τη βοήθεια «θέτει σε κίνδυνο την ανθρωπιστική κατάσταση».
Με την αβεβαιότητα να επικρατεί, οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί συνεχίστηκαν στη Γάζα, με τον Υπουργείο Υγείας της Χαμάς να ανακοινώνει τουλάχιστον τέσσερις θανάτους. Η Χαμάς χαρακτήρισε τη διακοπή της ανθρωπιστικής βοήθειας ως «φτηνό εκβιασμό και έγκλημα πολέμου».
Η πείνα ως «όπλο»
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου κατηγόρησε το Ισραήλ ότι χρησιμοποιεί την πείνα ως «όπλο κατά του παλαιστινιακού λαού».
Το Κατάρ δήλωσε πως «καταδικάζει αυστηρά» την απόφαση του Ισραήλ.
Η Σαουδική Αραβία, που έχει απορρίψει οποιαδήποτε συζήτηση για εξομάλυνση των σχέσεών της με το Ισραήλ χωρίς την ύπαρξη παλαιστινιακού κράτους, καταδίκασε τον αποκλεισμό της βοήθειας ως «εργαλείο εκβιασμού και συλλογικής τιμωρίας».
Η Ιορδανία προειδοποίησε ότι η απόφαση του Ισραήλ «απειλεί να αναζωπυρώσει» τις εχθροπραξίες στη Γάζα.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ζήτησε «την άμεση επανέναρξη της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα».
Δύσκολη η κατάσταση στη Γάζα – Πίεση στον Νετανιάχου
Η κατάσταση ζωής στη Γάζα είναι ασφυκτική, καθώς οι κάτοικοι ανησυχούν για τις αυξανόμενες τιμές και την επισιτιστική ανασφάλεια. «Οι τιμές ανεβαίνουν και ο κόσμος πανικοβάλλεται για τα τρόφιμα», δήλωσε ο 56χρονος Μπελάλ αλ-Χελού από τη Γάζα.
Ο ΟΗΕ αναφέρει πως οι 15 μήνες πολέμου έχουν πλήξει σοβαρά τα περισσότερα κτίρια, εκτοπίζοντας σχεδόν ολόκληρο τον παλαιστινιακό πληθυσμό και προκαλώντας εκτεταμένη πείνα.
Παρά τις προειδοποιήσεις για επισιτιστική κρίση, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκίντεον Σαάρ, απέρριψε τις ανησυχίες περί λιμοκτονίας ως «ψέμα». Την ίδια στιγμή, το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι «από το πρωί, αναστέλλεται η είσοδος αγαθών στη Γάζα».
Η απόφαση του Ισραήλ να σταματήσει την ανθρωπιστική βοήθεια ελήφθη εν μέσω διαπραγματεύσεων για την παράταση της εκεχειρίας, με τον Ισραηλινό στρατό να προειδοποιεί ότι θα υπάρξουν «συνέπειες» αν η Χαμάς δεν δεχθεί τη προσωρινή παράταση – κάτι που τελικά δεν συνέβη.
Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, η προτεινόμενη επέκταση της εκεχειρίας συμπεριλάμβανε την απελευθέρωση του μισού αριθμού ομήρων που παραμένουν στη Γάζα κατά την ημέρα εφαρμογής της συμφωνίας, ενώ οι υπόλοιποι θα απελευθερώνονταν αν συμφωνούνταν μόνιμη κατάπαυση του πυρός.
Από τους 251 ομήρους που απήχθησαν στην επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, 58 παραμένουν στη Γάζα, εκ των οποίων οι 34 έχουν επιβεβαιωθεί ως νεκροί από τον ισραηλινό στρατό.
Στο Ισραήλ, πλήθος συγκεντρώθηκε για να αποχαιρετήσει τον 85χρονο Σλόμο Μανσούρ, του οποίου η σορός επιστράφηκε από τη Γάζα, ζητώντας περισσότερες προσπάθειες για την απελευθέρωση των υπολοίπων ομήρων. «Να τους επιστρέψουν όλους αμέσως», επεσήμανε η Βαρντίτ Ρόιτερ.
Αργότερα, στην Ιερουσαλήμ, καταγράφηκαν διαδηλωτές έξω από την κατοικία του Νετανιάχου με παρόμοια αιτήματα. «Ακόμα ζωντανοί. Ακόμα περιμένουν» ανέγραφε ένα πανό, συνοδευόμενο από φωτογραφίες των αδελφών ομήρων Αριέλ και Νταβίντ Κούνιο.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης της εκεχειρίας, οι μαχητές της Γάζας απελευθέρωσαν 25 ζωντανούς ομήρους και παρέδωσαν 8 σορούς, συμπεριλαμβανομένου του Μανσούρ, σε αντάλλαγμα για περίπου 1.800 Παλαιστίνιους κρατούμενους από ισραηλινές φυλακές.
Στο Ισραήλ, η απόφαση να σταματήσει η ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα αντιμετωπίστηκε με θετική στάση από κατοίκους της Ιερουσαλήμ, ως μέσο πίεσης προς τη Χαμάς.
Ωστόσο, την Κυριακή, οι μάχες στην περιοχή της Γάζας συνεχίστηκαν, με διεθνή μέσα ενημέρωσης να αναφέρουν βομβαρδισμούς και πυρά «από ισραηλινούς στρατιώτες».
Η Παλαιστινιακή Ερυθρά Ημισέληνος ανακοίνωσε πως ισραηλινές επιθέσεις από drones είχαν αποτέλεσμα τον θάνατο ενός ατόμου στην ίδια περιοχή και άλλου στον γειτονικό τομέα. Ο ισραηλινός στρατός επιβεβαίωσε την εκτέλεση αεροπορικών επιδρομών στη βόρεια Γάζα κατά υπόπτων που «τοποθετούσαν εκρηκτικά» κοντά σε ισραηλινές δυνάμεις.
Μέχρι τις τελευταίες επιθέσεις της Κυριακής, το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας κατέγραψε 116 θανάτους από ισραηλινές επιθέσεις από την αρχή της εκεχειρίας στις 19 Ιανουαρίου, γεγονός που έχει οδηγήσει σε δραστική μείωση της βίας.
Ο πόλεμος ξεκίνησε με την επίθεση της Χαμάς το 2023, που είχε σαν αποτέλεσμα τον θάνατο πάνω από 1.200 ανθρώπων στο Ισραήλ, κυρίως αμάχων. Η ισραηλινή αντεπίθεση στη Γάζα έχει κοστίσει τη ζωή σε περισσότερους από 48.300 ανθρώπους, κυρίως άμαχους, σύμφωνα με στοιχεία από τις δύο πλευρές.
