Ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια έχει μεταμορφώσει τον επικίνδυνο μύκητα Aspergillus flavus, που σχετίζεται με τις κατάρες των Φαραώ, σε μια δυναμική ένωση κατά του καρκίνου, ανοίγοντας νέες οδούς για την ανακάλυψη φαρμάκων προερχόμενων από μύκητες.
Μετά την ανακάλυψη του τάφου του βασιλιά Τουταγχαμών τη δεκαετία του 1920, παρατηρήθηκαν πρόωροι θάνατοι στην ομάδα ανασκαφής, γεγονός που έδωσε τροφή σε φήμες για μια κατάρα. Αργότερα, γιατροί υπέθεσαν ότι τα σπόρια μυκήτων, που είχαν μείνει σε αδράνεια για χιλιάδες χρόνια, θα μπορούσαν να είχαν συμβάλει στη δραματική αυτή εξέλιξη.
Στο πλαίσιο ερευνών της δεκαετίας του 1970, δώδεκα επιστήμονες εισήλθαν στον τάφο του Καζίμιρ Δ΄ στην Πολωνία, όπου δέκα από αυτούς ανέπτυξαν θανάσιμες παθήσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αξιολογήσεις αργότερα αποκάλυψαν την παρουσία του μύκητα Aspergillus flavus, γνωστού για τις τοξίνες του που προκαλούν αναπνευστικά προβλήματα, ιδιαίτερα σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Σήμερα, αυτός ο μύκητας είναι η πηγή μιας καινοτόμου θεραπείας κατά του καρκίνου.
«Οι μύκητες μας έχουν δώσει την πενικιλίνη. Τα ευρήματα αυτά υποδεικνύουν ότι υπάρχουν πολλά περισσότερα φάρμακα που προέρχονται από φυσικά προϊόντα που απομένουν να ανακαλυφθούν», δηλώνει η Σέρι Γκάο, αναπληρώτρια καθηγήτρια Χημικής και Βιομοριακής Μηχανικής και βασική συγγραφέας της δημοσίευσης στο «Nature Chemical Biology».
Η νέα θεραπεία περιλαμβάνει πεπτίδια ριβοσωμικά συντιθέμενα και μετα-μεταφραστικά τροποποιημένα (RiPPs). Ενώ πολλές RiPPs έχουν ανακαλυφθεί σε βακτήρια, μόνο ελάχιστα έχουν ταυτιστεί σε μύκητες. Για την αναζήτηση περισσότερων RiPPs από μύκητες, οι ερευνητές μελέτησαν ορισμένα στελέχη του Aspergillus, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ο Aspergillus flavus προσφέρει σημαντικές δυνατότητες για περαιτέρω διερεύνηση.
Αφού ταυτοποίησαν τέσσερα διαφορετικά RiPPs, παρατήρησαν ότι τα μόρια αυτά είχαν μια μοναδική δομή διασυνδεδεμένων δακτυλίων. Αυτά τα μόρια, τα οποία δεν είχαν περιγραφεί προηγουμένως, ονομάστηκαν ασπεριγκιμικίνες.
Χωρίς να υποστούν τροποποίηση, οι ασπεριγκιμικίνες έδειξαν υποσχόμενη ιατρική εφαρμογή, καθώς δύο από τις τέσσερις παραλλαγές αποδείχθηκαν αποτελεσματικές κατά των λευχαιμικών κυττάρων.
Μια άλλη παραλλαγή, στην οποία προστέθηκε ένα λιπίδιο, το οποίο συναντάται και στον βασιλικό πολτό των μελισσών, επέδειξε αποτελέσματα συγκρίσιμα με αυτά των εγκεκριμένων από τον FDA φαρμάκων κυταραβίνη και δαουνορουβικίνη, που χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια για τη θεραπεία της λευχαιμίας.
Επιπλέον, οι ερευνητές υπογράμμισαν ότι οι ασπεριγκιμικίνες ενδέχεται να επηρεάζουν τη διαδικασία κυτταρικής διαίρεσης.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι ενώσεις ηταν σχεδόν αμελητέες στις επιδράσεις τους σε καρκινικά κύτταρα του μαστού, του ήπατος ή των πνευμόνων, υποδεικνύοντας ότι οι επιδράσεις των ασπεριγκιμικινών είναι ειδικές για ορισμένους τύπους κυττάρων, κάτι που είναι κρίσιμο για οποιαδήποτε μελλοντική φαρμακευτική αγωγή.
Οι ερευνητές εντόπισαν παρόμοιες γονιδιακές ομάδες και σε άλλους μύκητες, υποδεικνύοντας ότι υπάρχουν πολλά ακόμα RiPPs μυκήτων που αναμένουν ανακάλυψη.
Ο επόμενος στόχος είναι η δοκιμή των ασπεριγκιμικινών σε ζωικά μοντέλα, με την ελπίδα ότι μια μέρα θα προχωρήσουν σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
