Το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα βρίσκεται σε μία από τις πιο αβέβαιες περιόδους της τελευταίας δεκαετίας. Η ξαφνική εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν, με επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις όπως οι Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν, έχει φέρει τις τιμές του πετρελαίου στα όριά τους.
Η τιμή του Brent έφτασε τα $77,01 την Παρασκευή, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 20% μέσα σε ένα μήνα, ενώ το WTI κυμάνθηκε λίγο κάτω από τα $75. Παρά τις αυξήσεις, οι τιμές παραμένουν χαμηλότερες συγκριτικά με το 2023.
Οι αναλυτές προβλέπουν σημαντική άνοδο όταν ανοίξουν οι αγορές στην Ασία τη Δευτέρα το πρωί.
«Το πετρέλαιο θα ξεκινήσει με πολύ υψηλότερες τιμές», δήλωσε ο Mark Spindel της Potomac River Capital. «Καθώς οι φόβοι αυξάνονται, το γεωπολιτικό premium θα είναι μεγαλύτερο», προειδοποιεί η Carole Nakhle από την Crystol Energy.
Θυμίζουμε ότι όταν φάνηκε για πρώτη φορά η αμερικανική εμπλοκή, οι τιμές εκτοξεύτηκαν κατά 14% σε μία συνεδρίαση. Ωστόσο, τις επόμενες ημέρες παρατηρήθηκε σταθεροποίηση.
Η JPMorgan εκτιμά ότι το Brent μπορεί να φτάσει τα $130 στο χειρότερο σενάριο, ειδικά αν το Ιράν ανταποκριθεί με κλιμάκωση ή κλείσει τα Στενά του Ορμούζ.
Προβλέψεις για το μέλλον
- Μελλοντικές εξελίξεις: Οι αμερικανικές επιθέσεις συνδυάστηκαν με δηλώσεις του Τραμπ περί «συνολικής καταστροφής» των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Η αντίδραση της Τεχεράνης με πυραυλικά πλήγματα κατά του Ισραήλ θα επηρεάσει την πορεία των τιμών.
- Στενά του Ορμούζ: Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διακινείται μέσω του στενού καθημερινά. Αναλυτές της RBC Capital Markets και του Rapidan Group προβλέπουν ότι μια σοβαρή διακοπή θα μπορούσε να εκτοξεύσει την τιμή του Brent πάνω από τα $110–120.
- Αύξηση ναύλων: Ο Anoop Singh αναφέρει ότι οι ναύλοι στα ενεργειακά φορτία έχουν ήδη αυξηθεί λόγω των αυξημένων κινδύνων στη θάλασσα και των προειδοποιήσεων από χώρες όπως το Κατάρ και η Ελλάδα για αποφυγή διέλευσης από το Ορμούζ.
Σενάριο ανατροπής καθεστώτος
Σύμφωνα με υψηλόβαθμους Ισραηλινούς αξιωματούχους, η στρατιωτική εκστρατεία έχει και ως στόχο την αποσταθεροποίηση του ιρανικού καθεστώτος. Ποια μπορεί να είναι η αντίκτυπη στην αγορά πετρελαίου;
Η προοπτική ανατροπής της θεοκρατικής κυβέρνησης στην Τεχεράνη, αν και απομακρυσμένη αυτή τη στιγμή, θα έχει τεράστιες γεωοικονομικές συνέπειες, κυρίως για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Το Ιράν είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός αργού στον ΟΠΕΚ, με εξαγωγές που, παρά τις κυρώσεις, επηρεάζουν σημαντικά την ισορροπία στην Ασία. Μια πιθανή κατάρρευση του καθεστώτος θα μπορούσε να προκαλέσει βραχυπρόθεσμο σοκ στις αγορές, με απότομες αυξήσεις τιμών καθώς η παραγωγή και οι εξαγωγές θα διακοπτόντουσαν.
Σύμφωνα με την JPMorgan, σε περιπτώσεις αλλαγής καθεστώτος σε χώρες παραγωγούς, οι τιμές πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο 76% στο υψηλότερο σημείο, πριν σταθεροποιηθούν περίπου 30% υψηλότερα από τα επίπεδα προ κρίσης.
Η κατάσταση στο Ιράν θεωρείται πιο κρίσιμη από αυτή της Λιβύης το 2011 λόγω της παραγωγικής του δυνατότητας και του ρόλου του Στενού του Ορμούζ.
Επιπλέον, αν η Τεχεράνη αισθανθεί ότι απειλείται κατά της ύπαρξής της, μπορεί να στοχεύσει σε ενεργειακές υποδομές άλλων κρατών, κάτι που θα προκαλέσει παρατεταμένη διεθνή κρίση προσφοράς.
Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες:
- Η αγορά αναμένεται να ανοίξει με “σοκ αντανάκλασης” (knee-jerk reaction).
- Η τιμή του Brent μπορεί να ξεπεράσει τα $80 από τις πρώτες ώρες της ασιατικής συνεδρίασης.
- Σε ένα καταστροφικό σενάριο κλεισίματος του Ορμούζ ή επιθέσεων κατά εγκαταστάσεων της Aramco ή του Fujairah, οι τιμές μπορεί να ξεπεράσουν τα $110–130, μεσοπρόθεσμα.
