Η ισραηλινή επιδρομή κατά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος ήταν αναμενόμενη. Γιατί όμως συνέβη τώρα; Μάλιστα, την προσεχή Κυριακή θα ξεκινούσε ο 7ος γύρος διαπραγματεύσεων στο Ομάν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν;
Ισραηλινοί δημοσιογράφοι στην Ιερουσαλήμ εξηγούν στη Ναυτεμπορική ότι τις τελευταίες ώρες το Ιράν έχει κάνει ανησυχητικές δηλώσεις. Προειδοποίησε για «σημαντική αύξηση» στην παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου και ανακοίνωσε την κατασκευή νέας μονάδας εμπλουτισμού. Αυτή η κίνηση έρχεται μετά την υιοθέτηση από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) ψηφίσματος που καταδικάζει το Ιράν για «μη συμμόρφωση» με τις πυρηνικές του υποχρεώσεις.
«Το Ιράν είναι το μόνο κράτος χωρίς πυρηνικά όπλα που εμπλουτίζει ουράνιο στο επίπεδο του 60%, σύμφωνα με την ΙΑΕΑ, και είναι κοντά στο 90% που απαιτείται για την κατασκευή ατομικής βόμβας», αναφέρουν οι ίδιες πηγές.
Το Ισραήλ «υποχρεώθηκε να ανακόψει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν», πραγματοποιώντας μια σειρά επιθέσεων. «Δεν πρόκειται για πόλεμο, αλλά για μια στοχευμένη επιχείρηση “αποκεφαλισμού” που αποσκοπεί στη διακοπή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν», υπογραμμίζουν οι ίδιες πηγές και προσθέτουν: «Πιστεύουμε ότι αυτή η επιχείρηση θα διαρκέσει κάποιες μέρες ακόμα, αλλά όχι εβδομάδες ή μήνες».
Σε κάθε περίπτωση, η ισραλινή επιχείρηση και η πιθανή ιρανική αντίδραση προκαλούν κύμα ανασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. Η Σαουδική Αραβία καταδίκασε την επίθεση του Ισραήλ ως παραβίαση της κυριαρχίας και της ασφάλειας του Ιράν, καθώς και παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Το Ομάν, που μεσολαβεί στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, προειδοποίησε ότι η ισραλινή επιχείρηση υπονομεύει την ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής και θέτει σε κίνδυνο τη διπλωματική λύση.
Ωστόσο, υπάρχουν πολλοί που αμφισβητούν εάν το Ισραήλ μπορεί να καταστρέψει ολοσχερώς το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν είναι προστατευμένες σε μεγάλο βάθος, «θωρακισμένες κάτω από τόνους τσιμέντου και χάλυβα, δύσκολα προσβάσιμες από ισραηλινές βόμβες». Το Ισραήλ επίσης δεν διαθέτει τις αμερικανικές βόμβες διάτρησης B-2/Massive Ordnance Penetrator (MOP), που μπορούν να διαπεράσουν ενισχυμένη θωράκιση.
Χρόνια προετοιμασίας
Αλλά το ερώτημα παραμένει: Γιατί τώρα; Μολονότι επί δεκαετίες υπήρχαν υποψίες στο Ισραήλ ότι ετοιμαζόταν μια στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν, η χώρα απέφευγε να το πράξει κυρίως λόγω των στρατιωτικών εμποδίων. Το Ιράν είχε χρόνο να προστατεύσει τις εγκαταστάσεις του από τέτοιες επιθέσεις θάβοντας τις βαθιά στο έδαφος. Ομοφώνως συμφωνούν οι ειδικοί ότι για να επιτύχει μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούνταν τεράστια υποστήριξη από τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, η ισραηλινή επίθεση πραγματοποιήθηκε χωρίς στρατιωτική βοήθεια από τις ΗΠΑ και πιθανώς ενάντια στις επιθυμίες του προεδρου Ντόναλντ Τραμπ. Εν τω μεταξύ, η διπλωματική προσπάθεια του απεσταλμένου του Τραμπ, Στίβεν Γουίτκοφ, για την επιβράδυνση της επέκτασης του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος προχωρούσε με ανταλλαγές παραχωρήσεων – μια στρατηγική που είχε εγκαταλειφθεί από τον Αμερικανό πρόεδρο κατά τη διάρκεια της θητείας του.
«Η επίθεση του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου εναντίον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος υπονομεύει τα σχέδια του Τραμπ, αν δεν αποτελεί και προσβολή προς τον σημαντικότερο σύμμαχο του Ισραήλ», εκτιμούν αμερικανοί αναλυτές.
Εσωτερικοί πολιτικοί λόγοι
Η στρατιωτική επίθεση του Ισραήλ έρχεται ως συνέχεια του πολέμου κατά της Χαμάς στη Γάζα και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Το Ισραήλ κατάφερε να κερδίσει αυτές τις συγκρούσεις χωρίς σοβαρές απώλειες.
Η απόφαση του Νετανιάχου να επιτεθεί τώρα στο Ιράν ενδέχεται να εξηγείται από την εύθραυστη πολιτική κατάσταση στο εσωτερικό του Ισραήλ. Η κυβέρνηση Νετανιάχου είχε πρόσφατα αποφύγει τις αποτυχίες λόγω απειλών αποχώρησης από τους υπερορθόδοξους εταίρους του συνασπισμού.
Μια τέτοια κατάσταση θα οδηγούσε σε πρόωρες εκλογές, αλλά η χώρα θα έπρεπε να αποφύγει κάτι τέτοιο κατά τη διάρκεια μιας κρίσης. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα δυσκολεύονταν επίσης να πιέσουν για την απομάκρυνση της κυβέρνησης, παρά τη δραστική πτώση της δημοτικότητάς της.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός αντιμετωπίζει απειλές δικαστικών διώξεων για διαφθορά, κάτι που απομακρύνεται όσο διαρκεί η αντιπαράθεση με το Ιράν.
Πολιτική επιβίωση
Ο Νετανιάχου, ως «πρωταθλητής στην πολιτική επιβίωση», είναι πρόθυμος να ρισκάρει μια ρήξη με τις ΗΠΑ. Παρόλο που ο Τραμπ δήλωσε τη στήριξή του στο Ισραήλ σε περίπτωση ιρανικής επίθεσης, έχει δείξει αποστασιοποίηση από τον Νετανιάχου, καθώς παρατηρεί ότι αυτός «παίζει το δικό του παιχνίδι». Ο Νετανιάχου επισημαίνει ότι η Ουάσιγκτον, υπό τον Τραμπ, αποσύρεται από την περιοχή, στρέφοντας την προσοχή της στην Κίνα, και επιδιώκει να «καλύψει το κενό», ενισχύοντας την ισραηλινή επιρροή.
Ωστόσο, η μονομερής πολιτική του Νετανιάχου απειλεί τις συμμαχίες των ΗΠΑ με τις αραβικές χώρες του Κόλπου, που ο Τραμπ θέλει να διατηρήσει, όπως φάνηκε και από την πρόσφατη περιοδεία του στη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα.
