Συστηματική παρουσίαση των παρατηρήσεων του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας και Ακαδημαϊκού, κ. Προκοπίου Παυλοπούλου, κατά την εκδήλωση του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ιδρύματος Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου, σε συνεργασία με τη Νομική Βιβλιοθήκη, με τίτλο “Σύνταγμα: Δεσμευτικό ή ευχολόγιο;” και αφορμή την έκδοση του Εγχειριδίου Συνταγματικού Δικαίου των Καθηγητών κ.κ. Σπύρου Βλαχόπουλου και Ξενοφώντα Κοντιάδη:
«Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια παρατηρώ -και δεν είμαι ο μόνος στην επιστημονική μας κοινότητα, αλλά εκφράζω αποκλειστικά τις νομικές μου απόψεις- μια ανησυχητική τάση και στάση από τις τρεις Εξουσίες, κυρίως της Εκτελεστικής, με την εκάστοτε Κυβέρνηση στο επίκεντρο. Αυτή η τάση δείχνει να αντιμετωπίζει την ερμηνεία και εφαρμογή του Συντάγματος όχι ως μια διαδικασία που προορίζεται για την εμπρακτική εφαρμογή των κανονιστικών του διατάξεων, αλλά ως μέσο για τη ρύθμιση πολιτικών επιλογών και τη θεσμική τους αποφυγή μέσω ρυθμίσεων αυξημένης τυπικής ισχύος. Αυτό αναμφίβολα παραμορφώνει την κανονιστική υπόσταση του Συντάγματος ως Θεμελιώδους Νόμου και κορυφαίου στοιχείου της έννομης τάξης, με βάση τις προθέσεις και σκοπιμότητες που κρύβονται πίσω από τις επιλογές τους.
Ι. Το φαινόμενο της παραμόρφωσης δεν είναι καινοφανές, αλλά έχει αποκτήσει ενδημικές διαστάσεις στο πλαίσιο της Ελληνικής έννομης τάξης, κυρίως μετά την κρίση του 2010, και συνεχίζεται μέχρι σήμερα με αυξανόμενη ένταση. Δυστυχώς, δεν προκύπτουν θετικά σημάδια για αλλαγή στο άμεσο μέλλον.
Α. Οι Κυβερνήσεις στη χώρα μας αρχίζουν να χρησιμοποιούν το Σύνταγμα και την εκτελεστική του νομοθεσία ως ένα σχεδόν μη δεσμευτικό κανονιστικό κείμενο προκειμένου να ανταποκριθούν σε επώδυνα μέτρα για την οικονομική κρίση. Αντί να το θεωρούν Θεμελιώδη Νόμο που θα καθοδηγεί τη νομοθετική και εκτελεστική εξουσία, το χρησιμοποιούν ως μέσο για να προσδώσουν κανονιστικό κύρος στις κυβερνητικές τους επιδιώξεις.
Β. Πλέον, η εκπλήρωση των κυβερνητικών στόχων μέσω του Συντάγματος δεν πραγματοποιείται με βάση τις παραδοσιακές ερμηνευτικές μεθόδους, αλλά με σκοπό να καλυφθούν τα νομικά ελαττώματα των επιλογών τους, ενισχύοντας έτσι την ψευδαίσθηση ότι τηρούνται οι αρχές του κράτους δικαίου και της νομιμότητας.
ΙΙ. Ο θεσμικός εκφυλισμός των διατάξεων του Συντάγματος για την εκπλήρωση των κυβερνητικών επιδιώξεων φαίνεται με δύο τρόπους.
Α. Ο πρώτος αφορά την ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων με βάση τις σκοπιμότητες των πολιτικών ιθυνόντων, οδηγώντας σε παραμορφωτική ερμηνεία που δεν επιτρέπει γνήσιο έλεγχο της συνταγματικότητας, αλλά ελέγχει τη νομιμότητα των εκάστοτε ρυθμίσεων.
Β. Ο δεύτερος τρόπος αφορά την αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος, όχι γιατί το περιεχόμενο τους είναι ανεπαρκές, αλλά γιατί δεν εξυπηρετούν τις επιδιώξεις της Εκτελεστικής Εξουσίας. Κάποια μέλη της νομικής κοινοτητας, δυστυχώς, ερμηνεύουν διατάξεις σύμφωνα με τις προγραμματικές εξαγγελίες των κυβερνητικών αναθεωρήσεων, ερμηνεία που οδηγεί σε καταφανή ρυθμιστική περιθωριοποίηση του Συντάγματος.
