Στη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία και της τηλεφωνικής συνομιλίας του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν, πραγματοποιείται σήμερα στις Βρυξέλλες σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας των κρατών-μελών της ΕΕ.
Οι υπουργοί Άμυνας εστιάζουν κυρίως στη συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία, ενώ οι υπουργοί Εξωτερικών επιδιώκουν να καθορίσουν νέα μέτρα κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η κύρια προτεραιότητα είναι η επικύρωση της συμφωνίας που επιτεύχθηκε χθες ανάμεσα στους 27 μόνιμους αντιπροσώπους των χωρών-μελών για την τελική έκδοση του δανειακού σχεδίου ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, γνωστού ως SAFE (Δράση για την Ασφάλεια για την Ευρώπη), που αποσκοπεί στην ενίσχυση των κοινών ευρωπαϊκών αμυντικών προμηθειών.
Η συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί επίσημα, και οι χώρες της ΕΕ έχουν προθεσμία μέχρι αύριο για να δηλώσουν εάν αντιτίθενται στο κείμενο και να ξεκινήσουν νέες διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες δεν αναμένουν «έκπληκτικές εξελίξεις».
Σύμφωνα με πληροφορίες της Ναυτεμπορικής, οι 27 έχουν συμφωνήσει στην πλειοψηφία τους με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία θα καθορίσει πρόγραμμα δανεισμού για την κοινή αγορά όπλων για όλες τις 27 χώρες της ΕΕ, περιλαμβάνοντας την Ουκρανία και τη Νορβηγία. Το SAFE παρουσίασε η Επιτροπή τον Μάρτιο στο πλαίσιο του προγράμματος «Επαναξοπλισμός της Ευρώπης» για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Σύμφωνα με το συμφωνηθέν κείμενο, η Επιτροπή θα έχει δίμηνη προθεσμία για να αξιολογήσει τα αιτήματα και να εξετάσει τις χρηματοδοτήσεις των χωρών στην προσπάθεια αντλήσεων δανείων 150 δισεκατομμυρίων ευρώ από τις κεφαλαιαγορές.
Προοπτική για την Τουρκία
Το σχέδιο προβλέπει ότι τουλάχιστον το 65% της αξίας οποιουδήποτε έργου που χρηματοδοτείται μέσω του SAFE θα προέρχεται από αμυντικές εταιρείες στην ΕΕ, τη Νορβηγία ή την Ουκρανία.
Ωστόσο, οι κανόνες θα μπορούσαν να παρακαμφθούν για αμυντικές εταιρείες τρίτων χωρών, των οποίων οι κυβερνήσεις έχουν σχέση συνεργασίας με την ΕΕ στους τομείς της άμυνας και ασφάλειας.
Οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των 27 προσέθεσαν κριτήρια για να εξασφαλίσουν ότι ορισμένες ξένες βιομηχανίες θα μπορούν να συμμετάσχουν σε χρηματοδοτούμενες συμφωνίες, αλλά μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Αν η χώρα προέλευσης της βιομηχανίας δεν έχει συμφωνία με την ΕΕ, αυτό δεν θα αποκλείει την πρόσβασή της. Επίσης, το τελικό κείμενο επιτρέπει στους «εξωτερικούς εργολάβους» να συνεισφέρουν από 15% έως 35% της τελικής αξίας των οπλικών συστημάτων, υπό όρους.
Αυτό δημιουργεί ένα «παράθυρο» που διευκολύνει χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Τουρκία και η Βρετανία, να συμμετάσχουν. Αυτό το ζήτημα αποτέλεσε ένα από τα πιο ακανθώδη σημεία που καθυστέρησαν τις διαπραγματεύσεις τις τελευταίες τρεις εβδομάδες. Πηγές τονίζουν ότι οι τουρκικές αμυντικές βιομηχανίες μπορεί να είναι επιλέξιμες για επιχορήγηση στο πλαίσιο του SAFE, εφόσον έχουν ήδη established σχέση με τον τελικό ανάδοχο.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, υπέγραψε ήδη μια νέα συμφωνία ασφαλείας και άμυνας με την ΕΕ, πραγματοποιώντας το πρώτο νομικό βήμα προς την ένταξη στο κοινό πρόγραμμα προμηθειών.
Αντίκτυποι από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, προειδοποίησε την Επιτροπή ότι η παράκαμψη του Κοινοβουλίου για δάνεια κοινών προμηθειών άνω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ μπορεί να οδηγήσει σε νομικές ενέργειες στο ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ.
Οι στρατοί και τα υπουργεία άμυνας είναι γνωστά για τη σπατάλη τους. Πολλές προμήθειες έχουν ξεφύγει οικονομικά. Ωστόσο, τα κράτη δεν μπορούν πλέον να αντέξουν αυτήν την “αμέλεια”, καθώς η οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ είναι αργή.
