Σήμερα, 11 Μαΐου, γιορτάζουμε τη Μητέρα, αυτή τη μοναδική φιγούρα με την ατελείωτη προσφορά ανιδιοτελούς αγάπης, που είναι πάντα πλάι στο παιδί της, έτοιμη να το στηρίξει σε κάθε πτώση και να διώξει τους φόβους του. Ωστόσο, πολλά παιδιά δεν έχουν αυτή την ευλογία, και η συγκεκριμένη μέρα αποτελεί για αυτά μια δύσκολη πραγματικότητα. Είναι μια πληγή που δεν επουλώνεται, καθώς βρίσκονται εγκλωβισμένα σε θάλαμο νοσοκομείου, μεγαλώνοντας δίπλα σε μαίες και νοσηλεύτριες, οι οποίες σε περιόδους κρίσης αναλαμβάνουν τον πιο απαιτητικό ρόλο: της μητέρας.
Ρεπορτάζ: Κωνσταντίνα Χαϊνά
Μάνα, μητέρα, μαμά… αυτές οι λέξεις γεμίζουν την καρδιά. Μόλις αρχίσουν να τις προφέρουν τα παιδιά, δεν σταματούν ποτέ να τις επαναλαμβάνουν. Η απουσία αυτής της μητρικής φιγούρας δεν μπορεί να καλυφθεί με κανέναν τρόπο, ιδίως όταν ένα παιδί βρίσκεται σε νοσοκομειακό θάλαμο για άγνωστο χρονικό διάστημα. Όπως αναφέρει η ΠΟΕΔΗΝ, 40 παιδιά νοσηλεύονται με εισαγγελική εντολή στα τρία παιδιατρικά νοσοκομεία της Αττικής. Κάθε παιδί κουβαλά και τη δική του οικογενειακή τραγωδία, προερχόμενο από περιβάλλοντα είτε κακοποίησης είτε ανασφάλειας.
Συγκεκριμένα, 7 παιδιά νοσηλεύονται στο Παίδων Πεντέλης, 8 στο Αγλαΐα Κυριακού και 25 στο Αγία Σοφία, το μεγαλύτερο παιδιατρικό νοσοκομείο της Ελλάδας. «Υπάρχουν και άλλα κακοποιημένα παιδιά που también εδρεύουν στις κλινικές μας με εισαγγελική εντολή», λέει ο κ. Μιχάλης Γιαννάκος, πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ. Προσθέτει ότι «οι αποδεκατισμένες κοινωνικές υπηρεσίες των νοσοκομείων δυσκολεύονται να βρουν καταλληλότερες δομές φιλοξενίας, με αποτέλεσμα να αναστατώνεται η λειτουργία των νοσοκομείων και αυτή η κατάσταση να είναι προκλητική και για τα παιδιά».
«Πέρα από τις υποχρεώσεις μας, προσφέρουμε ασφάλεια στα παιδιά, όπως οι μητέρες»
Δίπλα σε αυτά τα εγκαταλελειμμένα παιδιά, τα οποία ζουν υπό συνθήκες νοσηλείας, βρίσκονται οι μαίες για τα βρέφη και οι νοσηλεύτριες για τα μεγαλύτερα παιδιά. «Εμείς οι νοσηλευτές, λόγω της φύσης της δουλειάς μας, έχουμε μάθει να διαχειριζόμαστε δύσκολες συναισθηματικές καταστάσεις. Τα παιδιά με εισαγγελική εντολή εισάγονται στο νοσοκομείο μας ως ενδιάμεσος σταθμός, όπου προστατεύονται και διενεργείται ο απαραίτητος ιατρικός και ψυχιατρικός έλεγχος, μέχρι να καθοριστεί η κατάλληλη δομή φιλοξενίας τους», τονίζει η κα Κατερίνα Καψωμενάκη, υπεύθυνη νοσηλεύτρια στην 2η Πανεπιστημιακή κλινική του Παίδων Αγία Σοφία.
Όπως σημειώνει η κα Καψωμενάκη, τα παιδιά προέρχονται συχνά από δυσλειτουργικά οικογενειακά περιβάλλοντα, με στοιχεία ενδοοικογενειακής βίας ή οικονομικών δυσκολιών. «Όταν βρίσκονται σε ένα νοσοκομείο, γεμάτο με άρρωστα παιδιά, νιώθουν μόνα και ανασφαλή. Αναζητούν την οικογένειά τους, ακόμα και αν έχουν βιώσει δύσκολες καταστάσεις». Έτσι, ο ρόλος των νοσηλευτών γίνεται εντελώς διαφορετικός, καθώς καλούνται να διαχειριστούν τα συναισθήματα, τον φόβο, την ανασφάλεια και τον θυμό των παιδιών αυτών.
Η αντιμετώπιση των παιδιών ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία τους. Για τα μικρότερα παιδιά, η φροντίδα και η απασχόληση είναι πιο ευκολότερες. «Αντίθετα, με τα μεγαλύτερα παιδιά, λόγω της αντίληψης της κατάστασης, η διαχείριση του θυμού και της επιθετικής συμπεριφοράς μπορεί να είναι πιο περίπλοκη. Έτσι, ο νοσηλευτής εμπλέκεται σε ρόλους που απαιτούν υλικές και ψυχικές δυνάμεις».
Μπορεί όμως να διατηρηθεί η παιδικότητα σε έναν θάλαμο νοσοκομείου; Πόσο φυσιολογικό είναι για ένα παιδί να περνάει από αυτές τις συνθήκες; Το νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία προσπαθεί να βελτιώσει την κατάσταση προσφέροντας δημιουργική απασχόληση σε συνεργασία με εθελοντές. «Με απλά υλικά και φαντασία, γίνονται παιχνίδια σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους, ή ακόμη και στους θαλάμους», αναφέρει η κα Καψωμενάκη, σημειώνοντας πως οι δραστηριότητες αυτές βοηθούν στην ψυχική τους ηρεμία, καθώς τα παιδιά έχουν την ικανότητα να δημιουργούν δεσμούς ανάμεσά τους.
Η σχέση των νοσηλευτών με τα παιδιά που έχουν εγκαταλειφθεί συχνά είναι φιλική και ζεστή. «Ό,τι κι αν χρειαστούν, τα παιδιά απευθύνονται σε εμάς, γιατί νιώθουν ασφάλεια», συνεχίζει η κα Καψωμενάκη. Υπογραμμίζει ότι δεν απαιτούνται πολλά για να κτισθεί αυτή η σχέση: «Η φροντίδα και η αγάπη μας είναι αρκετές για να τα προσεγγίσουμε». Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις παιδιών που επιδεικνύουν επιθετική συμπεριφορά, είτε επειδή την έχουν βιώσει είτε λόγω ψυχιατρικών προβλημάτων. «Υπάρχει καθημερινά ψυχολογική υποστήριξη από την παιδοψυχιατρική κλινική του νοσοκομείου».
Κάθε παιδί που φιλοξενείται στο νοσοκομείο έχει τη δική του ιστορία. Η κα Καψωμενάκη αναφέρει ότι θα μπορούσε να μοιραστεί πολλές ιστορίες από την 30χρονη καριέρα της. «Όμως υπάρχει μία που ξεχωρίζει: πήραμε ένα παιδί στην κλινική μας στα πέντε του μήνες με σοβαρά προβλήματα υγείας. Η μητέρα το άφησε στην ευθύνη μας επειδή δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει. Του μάθαμε τα πρώτα του λόγια, τον κρατούσαμε όταν έκανε τα πρώτα του βήματα. Τον βαφτίσαμε. Πήγε σχολείο και είμαστε περήφανοι για αυτόν, σχεδόν σαν γονείς. Η αγκαλιά του και το χαμόγελό του είναι το καλύτερο δώρο για εμάς».
Στο τέλος της ημέρας, ο στόχος των νοσηλευτών είναι να προσφέρουν στα παιδιά, έστω και για λίγο, την αίσθηση μίας υγιούς οικογένειας. Να νιώσουν την αγάπη και τη φροντίδα, και να προετοιμαστούν για την επόμενη φάση της ζωής τους. «Θέλουμε να κάνουν όσο πιο ανώδυνα μπορούν την παραμονή τους στο νοσοκομείο».
«Είμαστε οι άνθρωποι που δίνουμε το παιδί στην μητέρα – Φανταστείτε αν δεν υπήρχε μάνα…»
Η κα Βικτωρία Βιβιλάκη, πρόεδρος του Συλλόγου Μαιών – Μαιευτών Αθήνας, δηλώνει: «Είμαστε οι άνθρωποι που δίνουμε το παιδί στην μητέρα. Αυτός είναι ο ρόλος μας. Φανταστείτε την κατάσταση όταν δεν υπάρχει μητέρα».
Υπό αυτές τις δύσκολες συνθήκες, πολλές μαίες προσφέρουν εθελοντική φροντίδα στα βρέφη, αναλαμβάνοντας το ρόλο της μητέρας. «Το άγγιγμα που νιώθουν τα νεογέννητα είναι εξαιρετικά σημαντικό,που δυστυχώς δεν το προσφέρει η μητέρα τους. Η αγκαλιά που εμείς τους δίνουμε, είναι πολύτιμη, αλλά και θλιβερή ταυτόχρονα».
Ο ρόλος της μαίας είναι θεμελιώδης σε περιπτώσεις κρίσης: «Γινόμαστε η αγκαλιά που λείπει σε κάθε κοινωνική κρίση. Σκοπός μας είναι να εξασφαλίσουμε ότι μία γυναίκα θα βιώσει τη μετάβαση στη μητρότητα με θετικό τρόπο και το νεογέννητο θα λάβει την κατάλληλη υποστήριξη στη ζωή του. Κάθε παιδί έχει τη δική του μοναδική ιστορία, που μπορεί να αρχίζει σε ένα νοσοκομείο, αλλά ελπίζουμε να τελειώνει σε ένα σπίτι».
Η κα Βιβιλάκη θυμάται μία συγκινητική εμπειρία από τη θητεία της σε νοσοκομείο της Κρήτης. «Μία γυναίκα από τη Βουλγαρία γέννησε και στην προσπάθειά μου να της δώσω το παιδί της, δυστυχώς, είχε ήδη φύγει». Αυτή η ιστορία μας θυμίζει πόσο σημαντική είναι η σύνδεση μητέρας και παιδιού.
«Είμαστε οι άνθρωποι που δίνουμε το παιδί στη μητέρα. Είναι ένας ιδιαίτερος ρόλος που δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Προσπαθούμε να είμαστε δίπλα σε κάθε παιδί και να προσφέρουμε αγάπη και φροντίδα».
