Πενήντα οκτώ χρόνια έχουν περάσει από τη σκοτεινή ημέρα που η Δημοκρατία στην Ελλάδα καταλύθηκε και η χώρα εισήλθε σε περίοδο στρατιωτικού αυταρχισμού. Στις πρώτες ώρες της 21ης Απριλίου 1967, μια μικρή ομάδα αξιωματικών ανέτρεψε το δημοκρατικό καθεστώς και επιβλήθηκε στρατοκρατική δικτατορία, η οποία κράτησε μέχρι τις 24 Ιουλίου 1974, όταν κατέρρευσε λόγω της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο.
Όσοι άνοιξαν το ραδιόφωνό τους το πρωί της 21ης Απριλίου 1967 άκουσαν το εξής μήνυμα: «Λόγω της εκτροπής της κατάστασης, από τα μεσάνυχτα ο στρατός ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας». Υπήρξε σοκ. Ήταν η αρχή της “μαύρης σελίδας” της δικτατορίας, μιας περιόδου που η Ελλάδα βρέθηκε υπό δικτατορική διακυβέρνηση.
Την εποχή εκείνη, η χώρα βρισκόταν ουσιαστικά σε προεκλογική διαδικασία. Οι εκλογές είχαν προγραμματιστεί για τις 28 Μαΐου, και η εξουσία ασκούταν από την ΕΡΕ, με Πρωθυπουργό τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, έχοντας τη συναίνεση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Γεωργίου Παπανδρέου και του Βασιλιά Κωνσταντίνου. Σημείο αναφοράς της εποχής ήταν η συναυλία των Rolling Stones στο γήπεδο του Παναθηναϊκού (17 Απριλίου), η οποία όμως διακόπηκε από την Αστυνομία.
Το πραξικόπημα εκδηλώθηκε τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου. Λίγες ώρες νωρίτερα, είχε ολοκληρωθεί η συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, και τα μέλη του αποχώρησαν ανυποψίαστα. Ανάμεσά τους ήταν και ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Παναγιώτης Παπαληγούρας.
Η τριάδα Παπαδόπουλου, Παττακού και Μακαρέζου εκμεταλλεύτηκε την αδυναμία των δημοκρατικών κυβερνήσεων και φρόντισε να τοποθετήσει ανθρώπους πιστούς στα σχέδιά τους στις πιο κρίσιμες θέσεις των ενόπλων δυνάμεων.
Επιπλέον, η παρουσία ισχυρών στρατιωτικών μονάδων στην Αθήνα, όπως το Κέντρο Εκπαίδευσης Τεθωρακισμένων, που είχε επικεφαλής τον ταξίαρχο Παττακό, διευκόλυνε το πραξικόπημα.
Το χρονικό
Στους δρόμους της Αθήνας βγήκαν τα πρώτα τανκς στις 2 τα ξημερώματα, καταλαμβάνοντας στρατηγικά σημεία (Βουλή, Υπουργεία, ΕΙΡ, ΟΤΕ). Την ίδια στιγμή, ο Συνταγματάρχης Ιωάννης Λαδάς έστελνε δυνάμεις πιστές στο κίνημα για να συλλάβουν την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία. Οι πραξικοπηματίες ενεργοποίησαν το σχέδιο «Προμηθεύς» του ΝΑΤΟ για την καταστολή του κομμουνιστικού κινδύνου, με αποτέλεσμα την κινητοποίηση όλων των στρατιωτικών μονάδων της Αττικής. Μία από τις πρώτες ενέργειες των συνωμοτών ήταν η σύλληψη του αρχηγού του ΓΕΣ αντιστράτηγου Σπαντιδάκη, ο οποίος αντικαταστάθηκε από τον Οδυσσέα Αγγελή, άνθρωπο του κινήματος.
Ο νέος αρχηγός του Στρατού διέταξε όλους τους μεγάλους στρατιωτικούς σχηματισμούς να εφαρμόσουν το σχέδιο «Προμηθεύς» για να διασφαλιστεί η υπακοή των ενόπλων δυνάμεων σε όλη τη χώρα. Η μοναδική πρωτοβουλία για να αντιμετωπιστεί το πραξικόπημα ήρθε από τον Υπουργό Δημόσιας Τάξης, Γεωργίου Ράλλη, ο οποίος προσπάθησε να έρθει σε επικοινωνία με τον ταξίαρχο Ορέστη Βιδάλη για την κινητοποίηση του Γ’ Σώματος Στρατού στη Θεσσαλονίκη, αλλά δεν τα κατάφερε, καθώς το σχέδιο «Προμηθεύς» είχε ήδη μπει σε εφαρμογή, με αποτέλεσμα ο Βιδάλης να μην λάβει ποτέ το σήμα του Ράλλη.
Στις 3:30 τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου το στρατιωτικό κίνημα είχε επικρατήσει. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, με συντακτική πράξη, αναστάλθηκαν οι διατάξεις του Συντάγματος και οι εκλογές της 28ης Μαΐου 1967 ακυρώθηκαν. Στις 7 το πρωί, η ηγεσία των πραξικοπηματιών επισκέφθηκε τα Ανάκτορα του Τατοΐου και ζήτησε από τον Κωνσταντίνο να ορκίσει την κυβέρνησή τους, ενώ η περιοχή ήταν περικυκλωμένη από τανκς για να αποτρέψουν οποιαδήποτε αντίδραση από τον Βασιλιά. Ο Σπαντιδάκης, ο οποίος ήταν σύμμαχος του βασιλιά, τράπηκε σε φυγή στους κινηματίες και αναλαμβάνει Υπουργός Εθνικής Άμυνας. Την ίδια μέρα, όπως σημειώνει το sansimera.gr, άρχισαν οι συλλήψεις πολιτών, με τα πρώτα θύματα να κάνουν την εμφάνισή τους.
Τα όργανα της Χούντας εκτέλεσαν τον Παναγιώτη Ελή, στέλεχος της ΕΔΑ, στον Ιππόδρομο που είχε μετατραπεί σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, και ένας στρατιώτης πυροβόλησε τη νεαρή Αθηναία Μαρία Καλαυρά, επειδή δεν υπάκουσε στις διαταγές.
Δέκα ημέρες αργότερα, η Χούντα ανακοίνωσε ότι οι συλληφθέντες ανέρχονταν σε 6.509, οι περισσότεροι εκ των οποίων είχαν αριστερές πεποιθήσεις.
Από την 21η Απριλίου 1967, η Ελλάδα μπήκε σε καθεστώς “γύψου”, όπως το χαρακτήρισε ο Παπαδόπουλος, για 7 χρόνια, 3 μήνες και 3 ημέρες.
Η δικτατορία κατέρρευσε στις 23 Ιουλίου 1974, έπειτα από το πραξικόπημα στην Κύπρο και την τουρκική εισβολή στη Μεγαλόνησο.
Πηγές: sansimera.gr
