Τα τελευταία είκοσι χρόνια, ο κόσμος έχει βιώσει έντονη απο-παγκοσμιοποίηση, δημιουργώντας νέες γεωπολιτικές και γεωοικονομικές σχέσεις σε περιφερειακό επίπεδο. Οι «μεσαίες» δυνάμεις έχουν πλέον μεγαλύτερη επιρροή από ποτέ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτές οι χώρες, ενώ ασκούν σημαντική γεωπολιτική επιρροή, είναι λιγότερο ισχυρές σε σύγκριση με τις δύο παγκόσμιες δυνάμεις, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Στον παγκόσμιο Βορρά περιλαμβάνονται οι Γαλλία, Γερμανία, Ιαπωνία, Ρωσία, Νότια Κορέα και άλλες. Ωστόσο, εκτός από τη Ρωσία, οι χώρες αυτές τηρούν γενικά μια στάση ευθυγράμμισης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς να εξετάζουν σε βάθος τη δυναμική της ισχύος και της επιρροής.
Πιο ενδιαφέρουσες είναι οι έξι κορυφαίες μεσαίες δυνάμεις του παγκόσμιου Νότου: Βραζιλία, Ινδία, Ινδονησία, Σαουδική Αραβία, Νότια Αφρική και Τουρκία. Αυτές οι χώρες, που δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως με καμία από τις υπερδυνάμεις, έχουν την ελευθερία να διαμορφώνουν νέες ισορροπίες ισχύος. Είναι μέλη της G-20 και δραστηριοποιούνται ενεργά στη γεωπολιτική και τη γεωοικονομία, αποτελώντας δείκτες για τις ευρύτερες γεωπολιτικές τάσεις στον παγκόσμιο Νότο.
Σημαντικό είναι ότι τον περασμένο μήνα, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, πραγματοποίησε μια σπάνια επίσκεψη στο εξωτερικό, με παραμονή σχεδόν μιας εβδομάδας στην Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας, με σκοπό να εξασφαλίσει τη στήριξη της Βραζιλίας, της Ινδίας, της Ινδονησίας και της Σαουδικής Αραβίας, οι οποίες διατηρούν ουδέτερη στάση στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Οι έξι αυτές χώρες λειτουργούν πλήρως ανεξάρτητα και δεν αποτελούν απλώς αναβίωση του Κινήματος των Αδεσμεύτων ή άλλων ομάδων που κυριαρχούνται από τον παγκόσμιο Νότο, όπως η G-77 και οι BRICS. Αυτές οι ομάδες είχαν ή έχουν κάποιες ιδεολογικές ομοιότητες, τις οποίες οι προαναφερόμενες χώρες δεν μοιράζονται.
Η απουσία ιδεολογικής συγγένειας τους επιτρέπει να υιοθετούν μια πιο σκληρή διαπραγματευτική στάση στην εξωτερική πολιτική, ενισχύοντας τη θέση τους. Οι στρατηγικές που εφαρμόζουν, όπως το near-shoring (μεταφορά παραγωγής πιο κοντά στις έδρες των εταιρειών) και το friend-shoring (μεταφορά παραγωγής σε χώρες με ομοειδή ιδεολογία), οδηγούν σταδιακά τις επιχειρήσεις μακριά από την Κίνα προς άλλες περιοχές, κυρίως στον νότο.
Η Ινδία αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα, καθώς πολλές αμερικανικές εταιρείες εγκαθιστούν εκεί τις παραγωγικές τους μονάδες. Οι αγορές ενέργειας γίνονται ολοένα και πιο περιφερειακές, κάτι που ευνοεί τη Σαουδική Αραβία. Παράλληλα, το Ριάντ αναδύεται ως περιφερειακός χρηματοοικονομικός κόμβος. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) επισημαίνει ότι ο κόσμος κατακερματίζεται, και σε ένα κατακερματισμένο περιβάλλον οι περιφερειακές μεσαίες δυνάμεις αποκτούν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο.
Οι έξι αυτές χώρες έχουν διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στη διαμόρφωση των κυρώσεων και της οπτικής του πολέμου στην Ουκρανία. Υποστηρίζουν ότι ο πόλεμος επηρεάζει κυρίως την Ευρώπη και δεν προάγει τα εθνικά τους συμφέροντα σε τομείς όπως η ανάπτυξη, η επισιτιστική και ενεργειακή ασφάλεια.
Ωστόσο, η πιο σημαντική τους επίδραση στην τρέχουσα κατάσταση είναι ο ηγετικός τους ρόλος στην αντίθεση —και σε ορισμένες περιπτώσεις στην υπονόμευση— των δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Η Τουρκία, για παράδειγμα, αποτελεί μία από τις πολλές χώρες που εμπλέκονται στη διακίνηση μεγάλων όγκων αμυντικών προμηθευμάτων προς τη Ρωσία, παραβιάζοντας τις κυρώσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη επιβάλει κυρώσεις σε τέσσερις τουρκικές επιχειρήσεις. Οι περισσότερες άλλες μεσαίες δυνάμεις έχουν παραμείνει ουδέτερες, αν και η Νότια Αφρική κλίνει προς τη Ρωσία. Όλες οι έξι χώρες έχουν διατηρήσει ή αυξήσει τους εμπορικούς και άλλους δεσμούς τους με τη Ρωσία από την αρχή του πολέμου.
Τέλος, η τεχνολογική και επιστημονική τους ικανότητα τις καθιστά επικίνδυνες για τη διάδοση πυρηνικών όπλων στο μέλλον. Η πιθανή παραγωγή πυρηνικών όπλων ενδέχεται να συμβεί σε κάποια από τις χώρες του παγκόσμιου Νότου. Παρά την απίθανη πραγματοποίηση αυτής της προοπτικής στο κοντινό μέλλον, ο Ιράν, λόγω της τεχνολογίας που κατέχει, παραμένει ο πιο επικίνδυνος παράγοντας παγκοσμίως αναφορικά με τα πυρηνικά. Είναι μόλις λίγα βήματα μακριά από το να γίνει μια λανθάνουσα πυρηνική δύναμη, ικανή να κατασκευάσει βόμβα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Εάν οι σχέσεις με το Ριάντ καταρρεύσουν και η Τεχεράνη επιδιώξει να αποκτήσει πυρηνική ικανότητα, οι Σαουδάραβες και πιθανώς οι Τούρκοι θα μπορούσαν να κάνουν το ίδιο.
Γι’ αυτό οι Σαουδάραβες φέρονται να έχουν ζητήσει από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ άλλων παραχωρήσεων, πυρηνικές εγγυήσεις ως αντάλλαγμα για την establishment διπλωματικών σχέσεων με το Ισραήλ — επιδιώκουν την προστασία μιας πυρηνικής ομπρέλας, αν όχι πυρηνικών όπλων.
πηγή: naftemporiki.gr
