Στον αρχαίο οικισμό Ανάβλοχου στην Κρήτη, έχουν γίνει σημαντικές ανακαλύψεις, περιλαμβάνοντας εκατοντάδες αγαλματίδια και αναθηματικές πλάκες από πηλό.
Όλα τα αντικείμενα, που βρέθηκαν κρυμμένα ανάμεσα στις πέτρες της βουνοπλαγιάς, απεικονίζουν γυναίκες και γι’ αυτό οι ερευνητές τα ονόμασαν «Οι Κυρίες του Ανάβλοχου».
Τα αναθηματικά προσφορές από τερακότα τοποθετήθηκαν στην περιοχή μεταξύ 900 και 350 π.Χ. και όλες είναι σπασμένες.
Η αρχαιολόγος και αναπληρώτρια καθηγήτρια Κλασσικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι, Florence Gaignerot-Driessen, χρησιμοποιεί σύγχρονες μεθόδους για να ερευνήσει την κατασκευή τους και τον λόγο που τα αντικείμενα βρίσκονται σε τόσο απόμερη περιοχή, με θέα την κρητική ύπαιθρο και τη Μεσόγειο. «Το τοπίο είναι εντυπωσιακό», επισημαίνει, προσθέτοντας ότι η προσπάθεια αξίζει τον κόπο, παρά την πρόκληση της ανόδου.
«Ήταν απλές αναθηματικές προσφορές. Δεν ήταν απαραίτητο να είναι κανείς πλούσιος ή διάσημος για να τις αφιερώσει», εξηγεί η Gaignerot-Driessen.
Η αξία τους δεν βρίσκεται στα υλικά τους, αλλά στις πληροφορίες που παρέχουν σχετικά με τη τεχνική πρακτική και τις πεποιθήσεις της εποχής.
Η άγνωστη αιτία των σπασμένων αγαλματιδίων
Οι ερευνητές δεν έχουν διαπιστώσει αν τα αγαλματίδια καταστράφηκαν εσκεμμένα κατά τη διάρκεια τελετών ή αν υπέστησαν φθορές από τη φυσική φθορά του χρόνου.
Για να βρουν απαντήσεις, χρησιμοποιούν καινοτόμες μεθόδους, όπως η τρισδιάστατη σάρωση και εκτύπωση, σε συνδυασμό με χειροποίητη ανακατασκευή με πηλό.
Σε συνεργασία με τη Sabine Sorin από το Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας, έχουν δημιουργήσει τρισδιάστατα ψηφιακά μοντέλα και πιστά αντίγραφα των αγαλματιδίων με εξελιγμένη ρητίνη.
Το επόμενο βήμα είναι η σύγκριση των σπασμένων αντιγράφων με τα αυθεντικά, για να διαπιστώσουν αν οι αρχαίοι τεχνίτες χρησιμοποιούσαν καλούπια ή αν δημιούργησαν κάθε κομμάτι ξεχωριστά.
«Αν υπήρχαν καλούπια, η διαδικασία παραγωγής θα ήταν πιο γρήγορη και αποδοτική», τονίζει η Gaignerot-Driessen.
Κρυμμένα τελετουργικά και συμβολισμοί
Ο Ανάβλοχος κατοικούνταν από το 1200 έως το 650 π.Χ., αν και πολλές από τις προσφορές τοποθετήθηκαν μετά την εγκατάλειψη της περιοχής.
Ανάμεσα στα ευρήματα, ξεχωρίζουν πολλές αναθηματικές πλάκες με μορφές Σφίγγας – ένα μύθο που απεικονίζει γυναίκα από τη μέση και πάνω και φτερωτό λιοντάρι από τη μέση και κάτω – καθώς και άλλες γυναικείες μορφές ντυμένες με μακριά ρούχα.
Γενικά, η τεχνοτροπία αποτυπώνει τις επιρροές της Εγγύς Ανατολής στον ελληνικό πολιτισμό.
«Γνωρίζουμε πως τον 7ο αιώνα π.Χ. έφταναν στην Κρήτη εμπορεύματα από την Εγγύς Ανατολή. Ήταν επίσης παρόντες τεχνίτες μετανάστες», εξηγεί η Gaignerot-Driessen.
Αν και δεν υπάρχουν γραπτά κείμενα που να εξηγούν τις τελετές του Ανάβλοχου, η Gaignerot-Driessen σημειώνει ότι ενδέχεται να σχετίζονται με μύησης ή μεταβάσεις για νεαρές γυναίκες. «Ενδέχεται τα ειδώλια να χρησιμοποιούνταν ως προσφορές σε θεότητες για προστασία κατά σημαντικών στιγμών, όπως η μητρότητα ή η εφηβεία», αναφέρει.
Στους επόμενους μήνες, η Gaignerot-Driessen θα επιστρέψει με πέντε φοιτητές της στην Κρήτη για να συνεχίσουν τις ανασκαφές και να διεξάγουν πειράματα με τοπικό πηλό, προσπαθώντας να αναπαραγάγουν και να σπάσουν νέα ομοιώματα.
«Είναι πειραματική αρχαιολογία. Δεν μελετούμε απλά το παρελθόν – το επαναφέρουμε στη ζωή, ώστε να το κατανοήσουμε καλύτερα», εξηγεί.
