Σημαντική πίεση δέχονται σήμερα τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, χάνοντας το καθεστώς τους ως ασφαλές καταφύγιο.
Η απόφαση του Moody’s να υποβαθμίσει την αξιολόγηση του αξιόχρεου των ΗΠΑ από τριπλό Α ενισχύει τις ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του αμερικανικού χρέους. Ως αποτέλεσμα, οι επενδυτές αποσύρονται από τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, με τις αποδόσεις των 10ετών ομολόγων να φτάνουν το 4,52% και των 30ετών να ξεπερνούν το 5%, επαναφέροντας τα επίπεδα που έχουν να δουν από το 2007.
Η υποβάθμιση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ αναμορφώνει πλήρως τις εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ, επιβάλλοντας νέους δασμούς σε πολλές χώρες, κυρίως στην Κίνα, και προωθώντας ένα νέο φορολογικό νομοσχέδιο που αναμένεται να επιβαρύνει το ομοσπονδιακό χρέος.
Η εικόνα του δολαρίου αντικατοπτρίζει επίσης αυτές τις ανησυχίες. Ο δείκτης του Bloomberg για το αμερικανικό νόμισμα πλησιάζει τα ιστορικά χαμηλά του Απριλίου, ενώ οι διαθέσεις των traders στα options είναι οι πιο αρνητικές των τελευταίων πέντε ετών.
Οι δασμοί
Η εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ με τους δασμούς, παρά τις διαπραγματεύσεις για εμπορικές συμφωνίες, συνοδεύεται από ένα φιλόδοξο σχέδιο: οι ΗΠΑ θα χρηματοδοτούν το κράτος μέσω φορολόγησης των εισαγωγών, μειώνοντας σημαντικά τον φόρο εισοδήματος για τη μεσαία τάξη.
Αυτό αποτυπώνει μια ιστορική αναβίωση της εποχής πριν την επιβολή του ομοσπονδιακού φόρου εισοδήματος, όταν οι δασμοί ήταν βασική πηγή εσόδων για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
«Θα είναι χρυσορυχείο», δήλωσε πρόσφατα ο πρόεδρος Τραμπ στα social media, παρουσίαζοντας το σχέδιό του ως μέσο φορολογικής απελευθέρωσης για νοικοκυριά με ετήσιο εισόδημα κάτω από 200.000 δολάρια. Οι δασμοί έχουν ήδη εφαρμοστεί με επιβάρυνση 10% στις εισαγωγές και ειδικές επιβαρύνσεις έως και 60% σε προϊόντα από την Κίνα, με στόχο την ενίσχυση των εγχώριων βιομηχανιών.
Όνειρα vs Πραγματικότητα
Ωστόσο, οι αριθμοί δείχνουν ότι το «όνειρο του 1 τρισ. δολαρίων» είναι μακριά από την πραγματικότητα. Το 2023, οι τελωνειακοί δασμοί απέφεραν μόλις 100 δισ. δολάρια στο δημόσιο ταμείο. Παρά την αύξηση των εσόδων τους πρώτους μήνες του 2025, οι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η άνοδος οφείλεται στην επιτάχυνση εισαγωγών λόγω προσδοκιών για μελλοντικές αυξήσεις, και όχι σε σταθερή βάση εσόδων.
Ο Πίτερ Ναβάρο, ένας από τους αρχιτέκτονες της οικονομικής πολιτικής του Τραμπ, υποστηρίζει ότι οι νέοι δασμοί μπορούν να προσφέρουν έως 600 δισ. δολάρια ετησίως. Ωστόσο, ανεξάρτητες εκτιμήσεις είναι πιο μετριοπαθείς: το Penn Wharton Budget Model υπολογίζει περίπου 290 δισ. ετησίως, ενώ άλλοι προσδιορίζουν το ποσό κοντά στα 140–180 δισ.
Συγκριτικά, τα έσοδα από τη φορολογία εισοδήματος αναμένεται να φτάσουν τα 2,4 τρισ. δολάρια το 2025, με πρόβλεψη για πάνω από 4 τρισ. τα επόμενα δέκα χρόνια. Η πλήρης κατάργηση του φόρου εισοδήματος για νοικοκυριά κάτω από 200.000 δολάρια θα κόστιζε περίπου 737 δισ. δολάρια το 2025, δηλαδή 2–3 φορές περισσότερα από τις πιθανές αποδόσεις των δασμών.
Το δομικό πρόβλημα παραμένει: οι εισαγωγές είναι μια ασταθής και περιορισμένη φορολογική βάση, ακατάλληλη για τη χρηματοδότηση ενός κράτους που δαπανά σχεδόν το 20% του ΑΕΠ του.
Η Παύση της Αμερικανικής Υπεροχής
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν, επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος της Allianz, τονίζει ότι η άποψη της “αμερικανικής υπεροχής” έχει τεθεί σε παύση. Αν και η βλάβη δεν είναι αναστρέψιμη, οι εμπορικοί πόλεμοι και η αβεβαιότητα πρέπει να τερματιστούν.
Παρόλο που δε θεωρεί την επιβολή δασμών κατηγορηματικά ακατάλληλη, αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα και τις αντιφάσεις που περιλαμβάνονται σε αυτή τη στρατηγική.
Η Έλλειψη Εμπιστοσύνης
Ο Ελ Εριάν αναφέρεται επίσης στην αποχώρηση ξένων επενδυτών από τις αμερικανικές αγορές. Η παγκόσμια εμπιστοσύνη στη Wall Street και το δολάριο έχει παρεμποδιστεί. Επιπλέον, προειδοποιεί για την καμπύλη των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων, συμπληρώνοντας ότι οι πολιτικές της Fed δεν μπορούν να την ελέγξουν εντελώς.
Η ιστορική υποβάθμιση του Moody’s δείχνει τη θεσμική φθορά των ΗΠΑ. Αν και οι άμεσες αντιδράσεις της αγοράς μπορεί να είναι περιορισμένες, η πτώση της αξιοπιστίας έχει ήδη αρχίσει.
Η κεντρική στρατηγική των δασμών, σε συνδυασμό με την πολιτική αβεβαιότητα, υπονομεύει τα θεμέλια της αμερικανικής υπεροχής. Καθώς οι επενδυτές αναζητούν εναλλακτικές, το ερώτημα είναι αν το 2025 θα είναι η χρονιά που κλείνει η εποχή της αμερικανικής χρηματοοικονομικής κυριαρχίας.
