Η Πρωτομαγιά, η γιορτή των εργατών, θεσπίστηκε στις 20 Ιουλίου 1889, κατά τη διάρκεια του ιδρυτικού συνεδρίου της Δεύτερης Διεθνούς στο Παρίσι, προς τιμήν του ξεσηκωμού των εργατών στο Σικάγο την 1η Μαΐου 1886, οι οποίοι ζητούσαν το οκτάωρο και καλύτερες συνθήκες εργασίας. Η κινητοποίηση κατέληξε σε βίαιες συγκρούσεις με την παρέμβαση της αστυνομίας και των μπράβων των εργοδοτών.
Δεσμευμένοι από τις επιτυχίες των Καναδών συναδέλφων τους, οι επαγγελματικές ενώσεις στις ΗΠΑ προχώρησαν σε απεργιακές κινητοποιήσεις στις 1 Μαΐου 1886 για το οκτάωρο. Τότε, οι συνθήκες εργασίας στις ΗΠΑ ήταν σχεδόν ανύπαρκτες, επιτρέποντας στους εργοδότες να απασχολούν τους υπαλλήλους τους όπως ήθελαν, ακόμα και τις Κυριακές.
Περίπου 350.000 εργαζόμενοι από 1.200 εργοστάσια συμμετείχαν στην απεργία, με την πιο μεγάλη πορεία να λαμβάνει χώρα στο Σικάγο, συγκεντρώνοντας 90.000 άτομα. Η πορεία επικεφαλής έφερε τον αναρχοσυνδικαλιστή Άλμπερτ Πάρσονς, τη γυναίκα του Λούσι και τα επτά τους παιδιά.
Δύο ημέρες αργότερα, έξω από το εργοστάσιο ΜακΚόρμικ στο Σικάγο, βία ξέσπασε όταν απεργοσπάστες προσπάθησαν να σπάσουν την απεργία. Ακολούθησαν συγκρούσεις με την αστυνομία και τους μπράβους της εταιρείας, με αποτέλεσμα τέσσερις απεργοί να σκοτωθούν και πολλοί άλλοι να τραυματιστούν.
Την επόμενη ημέρα, οργανώθηκε συλλαλητήριο διαμαρτυρίας στην Πλατεία Χεϊμάρκετ, κυρίως από αναρχικούς. Η συγκέντρωση ήταν ειρηνική μέχρι που η αστυνομία, με διαταγή να τη διαλύσει βίαια, αντιμετώπισε από το πλήθος μία βόμβα που εξερράγη, σκοτώνοντας έναν αστυνομικό. Η αστυνομία αντέτεινε με πυρά κατά των διαδηλωτών, με τουλάχιστον τέσσερις διαδηλωτές και συνολικά επτά αστυνομικούς να χάνουν τη ζωή τους.
Για τη βομβιστική επίθεση, οι αναρχοσυνδικαλιστές Άουγκουστ Σπις, Γκέοργκ Έγκελ, Άντολφ Φίσερ, Λούις Λινγκ και άλλοι κατηγορήθηκαν, παρόλο που η δίκη τους ξεκίνησε στις 21 Ιουνίου 1886 χωρίς αποδείξεις που να τους συνδέουν με την επίθεση, βασισμένη μόνο σε δηλώσεις του εισαγγελέα.
Η υπεράσπιση προέβαλε ισχυρισμούς ότι επρόκειτο για προβοκάτσια, συνδέοντας την επίθεση με το πρακτορείο ντετέκτιβ «Πίνκερτον». Η ετυμηγορία ήταν ενοχή, με επταμελή ομάδα οι οποίοι καταδικάστηκαν σε θάνατο και αρκετοί στη φυλάκιση. Με την εξάντληση των νομικών τους επιλογών, ο κυβερνήτης του Ιλινόις απένειμε χάρη σε ορισμένους από τους καταδικασθέντες.
Η Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, ο πρώτος εορτασμός της Εργατικής Πρωτομαγιάς πραγματοποιήθηκε το 1893 στην Αθήνα, οργανωμένος από τον Κεντρικό Σοσιαλιστικό Σύλλογο του Σταύρου Καλλέργη. Η Πρωτομαγιά ήταν Σάββατο, γι’ αυτό επιλέχθηκε η Κυριακή 2 Μαΐου για τον εορτασμό.
Στις 5 το απόγευμα, πάνω από 2.000 σοσιαλιστές και εργαζόμενοι συγκεντρώθηκαν στο Στάδιο. Ωστόσο, η εφημερίδα «Εφημερίς» δήλωσε ότι μόνο 200 είχαν παρευρεθεί, χαρακτηρίζοντας τους «ευπρεπώς ενδεδυμένους» και «πολύ ήσυχους ανθρώπους». Αυτοί ήταν οι πρώτοι σοσιαλιστές στην Ελλάδα.
Οι συγκεντρωμένοι ψήφισαν αίτημα που ζητούσε:
- A) Κλείσιμο των καταστημάτων την Κυριακή.
- B) Εφτάωρο εργασία.
- C) Παροχή σύνταξης σε εργαζόμενους που τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια της εργασίας.
- D) Παράδοση του ψηφίσματος στη Βουλή.
Το ψήφισμα τελικά παραδόθηκε στον Πρόεδρο της Βουλής στις 1 Δεκεμβρίου 1893, αλλά καθυστέρησε να αναγνωσθεί. Ο Καλλέργης, εκνευρισμένος, συνελήφθη και δικάστηκε, καταδικάζοντας σε 10 ημέρες φυλάκιση, κλείνοντας έτσι τυπικά τον πρώτο εορτασμό της Εργατικής Πρωτομαγιάς στην Ελλάδα.
