Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέλαβε ένα ριψοκίνδυνο πολιτικό βήμα που επηρεάζει την οικονομία των ΗΠΑ περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο σύγχρονο πρόεδρο. Συνήθως, οι πρόεδροι αποφεύγουν να διαταράξουν την οικονομική σταθερότητα της χώρας και τη διεθνή ισορροπία – ειδικά κατά τη διάρκεια περιόδων χαμηλής ανεργίας και οικονομικής ανάπτυξης, όπως ήταν και η κατάσταση κατά την ανάληψη των καθηκόντων του.
Με τους νέους δασμούς σε σχεδόν όλες τις εισαγωγές από 185 χώρες, ο Τραμπ προκάλεσε ένα σημαντικό σοκ, παρά τις προειδοποιήσεις σχεδόν όλων των οικονομικών ειδικών και τα διδάγματα της ιστορίας.
Εμπιστεύτηκε μια προσωπική πεποίθηση στο να κάνει τα εισαγόμενα προϊόντα λιγότερο ανταγωνιστικά, για να προάγει την εγχώρια παραγωγή, παρά το γεγονός ότι οι εμπορικοί πόλεμοι σπάνια έχουν ευτυχές τέλος και οι δασμοί αποτελούν περισσότερο χαρακτηριστικό του 19ου αιώνα.
Ο κόσμος παρακολούθησε έναν πρόεδρο γεμάτο αυτοπεποίθηση να διακινδυνεύει τις οικονομικές προοπτικές δισεκατομμυρίων ανθρώπων με μια ασυνήθιστη πολιτική επιλογή. Ο Τραμπ εκλέχθηκε πριν από πέντε μήνες, εν μέρει λόγω της απογοήτευσης των ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές στα προϊόντα διατροφής και στη στέγαση. Ωστόσο, η πολιτική του θα έχει ως αποτέλεσμα να καταστήσει σχεδόν όλα τα αγαθά – από το φαγητό γρήγορης εξυπηρέτησης έως τα ηλεκτρονικά, τα αυτοκίνητα και τα νέα σπίτια – πιο ακριβά.
Οι πιο φτωχοί θα επηρεαστούν περισσότερο από τους πλούσιους υποστηρικτές του Τραμπ, όπως και εκείνοι με σταθερά εισοδήματα.
Αντεπίθεση από άλλες χώρες
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με σαφήνεια πώς θα εξελιχθεί αυτή η κατάσταση. Εφόσον οι δασμοί εφαρμοστούν πλήρως και δεν υπάρξουν καμία τελευταία στιγμή εξαιρέσεις – κάτι που δεν μπορεί να αποκλειστεί, δεδομένων των ανατροπών του Τραμπ στο παρελθόν – ο κόσμος προετοιμάζεται για έναν πλήρους κλίμακας εμπορικό πόλεμο.
Οι ξένοι ηγέτες αντιμετωπίζουν πολιτικές πιέσεις, όπως και ο Τραμπ, και θα δέχονται πιέσεις να απαντήσουν στις ΗΠΑ. Οι αντίποινα από ξένες χώρες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κλιμάκωση και να αναγκάσουν τον Τραμπ – ο οποίος πάντα επιθυμεί να έχει τον τελευταίο λόγο – να απαντήσει.
Ένας ακόμη σημαντικός πολιτικός κίνδυνος από τη νέα του στρατηγική – που καταργεί το παγκόσμιο σύστημα ελεύθερου εμπορίου, το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες οικοδόμησαν με κόπο επί δεκαετίες – είναι ότι είναι απίθανο να αποφέρει βραχυπρόθεσμες πολιτικές ανταμοιβές για τον Τραμπ.
Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η ιδέα πως οι κατασκευαστές θα αποφασίσουν να εγκαταστήσουν νέα εργοστάσια και αλυσίδες εφοδιασμού στις ΗΠΑ, όπως υπόσχεται ο Τραμπ, είναι φανταστική. Ακόμη κι αν αυτό συνέβαινε, είναι πολύ απίθανο να συμβεί κατά τη διάρκεια της θητείας του – ή ακόμη και σε μια πιθανή τρίτη θητεία που ετοιμάζει κάτι που παραβιάζει το Σύνταγμα.
Δοκιμή και της επιχειρηματικής εικόνας του Τραμπ
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η κήρυξη της “Ημέρας Απελευθέρωσης” από τον Τραμπ είναι ριψοκίνδυνη. Εδώ και εβδομάδες, εκτοξεύει απειλές για δασμούς και έπειτα υπονοεί ότι ίσως υποχωρήσει. Οι υποστηρικτές του στο Καπιτώλιο ισχυρίζονται ότι η στάση του είναι στρατηγική κίνηση ενός ικανότερου διαπραγματευτή.
Ωστόσο, εκτός αν υπάρξει μια ανατροπή που να οδηγήσει σε πολιτική υποχώρηση, ο Τραμπ δεν δείχνει διατεθειμένος να υποχωρήσει. «Αυτή θα είναι μια πολύ σημαντική στιγμή. Νομίζω ότι θα θυμάστε αυτή τη μέρα», δήλωσε ο Τραμπ σε μέλη του υπουργικού συμβουλίου και στους ηγέτες του Κογκρέσου. «Ελπίζω ότι στο μέλλον θα κοιτάξετε πίσω και θα πείτε: ‘Είχε δίκιο. Αυτή αποδείχθηκε μια από τις πιο σημαντικές ημέρες στην ιστορία της χώρας μας’».
Ορισμένοι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η επιστροφή στη μορφή εμπορικών φραγμών που είχαν προκαλέσει τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930 θα μπορούσε να προκαλέσει και πάλι ύφεση. «Αυτή είναι μια από τις πιο σημαντικές ημέρες στην αμερικανική ιστορία, κατά τη γνώμη μου. Είναι η διακήρυξη της οικονομικής μας ανεξαρτησίας», δήλωσε ο πρόεδρος. Για πρώτη φορά, οι υπερβολές του Τραμπ θα μπορούσαν να γυρίσουν μπούμερανγκ και να τον στοιχειώσουν.
Ωστόσο, ο Τραμπ έχει έναν στρατό πιστών ψηφοφόρων που μοιράζονται την αντιπάθειά του προς τους οικονομικούς ειδικούς και το κατεστημένο. Το επιχείρημά του ότι ο κόσμος «κλέβει» την Αμερική τον βοήθησε να κερδίσει δύο εκλογές.
Οι δύο θητείες του Τραμπ αποδεικνύουν ότι τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης δεν κατανέμονται ισότιμα. Πολλές από τις πολιτείες που κέρδισε το 2016 και το 2024 συνεχίζουν να υποφέρουν από βιομηχανική παρακμή. Εκεί οι ψηφοφόροι θυμούνται τις υποσχέσεις των προηγούμενων προεδρικών υποψηφίων και αμφισβητούν την ειλικρίνεια τους.
Εάν ο Τραμπ αμφισβητήσει την οικονομική ορθοδοξία και ξαναφέρει την ευημερία σε παραμελημένες περιοχές, οι πεποιθήσεις του θα ενισχυθούν και η κληρονομιά του θα αποτυπωθεί στην τόλμη του.
Δώρο προς τους Δημοκρατικούς
Ένας λόγος που οι ΗΠΑ είχαν συχνά χαμηλότερους δασμούς από τους αντιπάλους τους είναι η ισχύς του αμερικανικού καταναλωτή, ο πλούτος της οικονομίας και η άποψη ότι ένα σύστημα ελεύθερου εμπορίου στο οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρουν κυριαρχία, καθιστά τη χώρα ακόμη πιο ισχυρή.
Τώρα θα είναι πολύ πιο δύσκολο για τους Αμερικανούς να αγοράσουν νέα αυτοκίνητα, τηλεοράσεις και να γεμίζουν τα καλάθια τους στα σούπερ μάρκετ. Με την αύξηση των τιμών και την εκτίναξη του πληθωρισμού, οι καταναλωτές ενδέχεται να μειώσουν τις αγορές τους, οδηγώντας σε επιβράδυνση της ανάπτυξης και ύφεση.
Μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να επιφέρει ένα πολιτικό δώρο στους Δημοκρατικούς. Δεκάδες προεκλογικές διαφημίσεις στις ενδιάμεσες εκλογές του 2026 και στις εκλογές του 2028 θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν πλάνα από τη συνεδρία του Τραμπ στον Κήπο των Ρόδων.
Η εμπορική “Ημέρα Απελευθέρωσης” του Τραμπ έρχεται σε μια περίοδο που η αναστάτωση των τελευταίων δύο μηνών μπορεί να έχει απογοητεύσει τους Ρεπουμπλικάνους ψηφοφόρους. Είτε η χώρα κατευθύνεται προς μια οικονομική κρίση είτε προς μια νέα χρυσή εποχή, το κόμμα του – και κάθε άλλος Αμερικανός – θα ακολουθήσει μαζί του, καταλήγει η ανάλυση του CNN.
