Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιδιώκει να αποτρέψει μόνιμα την επισκευή και επαναλειτουργία των αγωγών Nord Stream στη Βαλτική, με στόχο να διακοπεί η ροή ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζεται για ένα νέο πακέτο κυρώσεων που θα περιλαμβάνει περιορισμούς στους Nord Stream 1 και 2, μεταξύ άλλων», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την Παρασκευή, στο πλαίσιο της συνάντησης ηγετών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ, στα Τίρανα.
Οι κυρώσεις αναμένονται να εγκριθούν από τους υπουργούς Εξωτερικών της ΕΕ στις 20 Μαΐου.
Επίσημα, η Κομισιόν στοχεύει στην πλήρη απομάκρυνση από όλες τις μορφές ρωσικής ενέργειας έως το 2027. Ωστόσο, η ΕΕ συζητά επίσης το φυσικό αέριο με τις ΗΠΑ, προκειμένου να αποφευχθούν οι δασμοί του Τραμπ στις ευρωπαϊκές εξαγωγές.
Παράλληλα, όπως αναφέρεται στους Financial Times, υπάρχουν φωνές μέσα στην κυβέρνηση Τραμπ που θεωρούν την αναβίωση των αγωγών Nord Stream ως έναν τρόπο προσέγγισης της Ρωσίας.
Αμερικανοί επενδυτές αναλαμβάνουν δράση
Αμερικανοί επιχειρηματίες, συμπεριλαμβανομένου του μεγιστάνα Στίβεν Λιντς, υποστηρικτή του Προέδρου Τραμπ, διαπραγματεύονται με την Gazprom για τη δημιουργία κοινοπραξίας με σκοπό τη διοχέτευση ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω ενός αμερικανικού αγωγού. Ο Λιντς έχει εμπειρία 20 ετών στην Ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία.
«Η κύρια επιδίωξη των Αμερικανών είναι να αποκτήσουν πρόσβαση σε σημαντικά τμήματα των δραστηριοτήτων της Gazprom και να διαδραματίσουν έναν καίριο ρόλο στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου», δηλώνουν παράγοντες της αγοράς. «Μια πιθανή λύση θα μπορούσε να είναι η αγορά υποδομών από Αμερικανούς επενδυτές, οι οποίοι θα αποκτούσαν έτσι τον έλεγχο των ροών ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Ωστόσο, αυτό θα απαιτούσε σημαντική αλλαγή στην ενεργειακή πολιτική της Ρωσίας, που παραδοσιακά δεν επιθυμεί να αποδεσμευθεί από τον έλεγχο των εξαγωγών της».
Ανάμεσα σε δύο δυνάμεις
Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες παρακολουθούν με ανησυχία αυτές τις εξελίξεις, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να βρεθούν παγιδευμένοι ανάμεσα στα ρωσικά και αμερικανικά συμφέροντα. «Η Ευρώπη βρίσκεται ανάμεσα σε δύο δυνάμεις: οι ΗΠΑ και η Ρωσία συζητούν ήδη την επαναλειτουργία του αμφιλεγόμενου αγωγού Nord Stream 2», προσθέτουν πηγές. Εκτιμούν πως «το σχέδιο επαναλειτουργίας των αγωγών επαναφέρει τη Ρωσία σε θέση κυριαρχίας, τη στιγμή που τα αποθέματα φυσικού αερίου στην ΕΕ έχουν πέσει στο 35-40% και η Κομισιόν πρέπει να γεμίσει τις αποθήκες στο 90% έως το φθινόπωρο.
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες που σχετίζονται με τους αγωγούς έχουν ήδη διαγράψει τις ζημίες τους, με τη Γερμανία να παραμένει ο μοναδικός παίκτης που μπορεί να έχει συμφέρον από έναν απευθείας αγωγό φυσικού αερίου προς τη Ρωσία. Η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς, μέχρι στιγμής, αποφεύγει να πάρει απόφαση.
Ωστόσο, ορισμένες πολιτικές δυνάμεις στη Γερμανία εξετάζουν το ενδεχόμενο αλλαγής κατεύθυνσης, υπονοώντας ότι μόλις επιτευχθεί ειρήνη στην Ουκρανία, το ρωσικό φυσικό αέριο θα μπορούσε να εισέλθει ξανά στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μίγμα.
«Η αποκατάσταση της ροής ρωσικού φυσικού αερίου θα μπορούσε να προσφέρει λύση στην ενεργειακή κρίση, εξασφαλίζοντας πιο ανταγωνιστικές τιμές για βιομηχανίες και καταναλωτές στην Ευρώπη», σημειώνουν παράγοντες της αγοράς, προσθέτοντας: «Αλλά αυτή η κίνηση θα ήταν ένα πισωγύρισμα στην στρατηγική ενεργειακής ανεξαρτησίας της ΕΕ και θα μπορούσε να υπονομεύσει την υποστήριξη προς την Ουκρανία».
Ενεργειακή «καραντίνα»
«Αυτές οι εξελίξεις εγείρουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το γεωπολιτικό μέλλον της Ευρώπης και τις σχέσεις της με τις παγκόσμιες δυνάμεις. Από την άλλη, ο Τραμπ και ο Πούτιν επανακαθορίζουν το παιχνίδι και θέτουν την Ευρώπη σε ενεργειακή «καραντίνα». Έτσι, η Ευρώπη μπορεί να επιλέξει μια νέα ενεργειακή προσέγγιση επενδύοντας σε καθαρή ενέργεια και κρατώντας μακριά τις πιέσεις, αλλά θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση», αναφέρουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες.
Εκτός από τις πολιτικές προεκτάσεις, η επανενεργοποίηση των αγωγών Nord Stream αντιμετωπίζει πολλές τεχνικές και νομικές προκλήσεις. Σήμερα, μόνο ένας από τους τέσσερις «σωλήνες» των δύο αγωγών παραμένει ανέπαφος. Οι υπόλοιποι τρεις, που έχουν υποστεί ζημιές από το σαμποτάζ του 2022, θα χρειαστούν επισκευές προτού μπορέσουν να επαναλειτουργήσουν—μια διαδικασία που θα απαιτήσει μεγάλης κλίμακας επενδύσεις και χρόνο.
Από νομικής πλευράς, το ζήτημα είναι εξίσου περίπλοκο. Η Nord Stream 2 AG, η εταιρεία που διαχειρίζεται τον δεύτερο αγωγό και ελέγχεται από τη Gazprom, έχει προθεσμία μέχρι τις 9 Μαΐου για να αποπληρώσει τα χρέη της, αλλιώς απειλείται με πτώχευση. Σε κάθε περίπτωση, το μέλλον του φυσικού αερίου στην Ευρώπη παραμένει αβέβαιο, με τις εξελίξεις στην Ουκρανία και τις πολιτικές αποφάσεις των επόμενων μηνών να είναι καθοριστικές.
