Μια εντυπωσιακή κεφαλή αγάλματος, πιθανότατα αναπαριστά μια αρσενική θεότητα με γενειάδα, ανακαλύφθηκε πρόσφατα υπό μια εκκλησία, και οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι αυτό υποδηλώνει την επαναχρησιμοποίηση του ευρήματος κατά την ανέγερση του ναού.
Η ανακάλυψη αυτή πραγματοποιήθηκε στον αρχαιολογικό χώρο των Τύμβων της Via Latina στη Ρώμη, κατά τη διάρκεια ανασκαφών στη Βασιλική του Αγίου Στεφάνου. Το κεντρικό ινστιτούτο αποκατάστασης (ICR) στη Ματέρα ηγείται της μελέτης και αποκατάστασης του ευρήματος.
Η επαναχρησιμοποίηση του ευρήματος
Η κεφαλή, λαξευμένη σε πέτρα, βρέθηκε στα θεμέλια της Βασιλικής του Αγίου Στεφάνου, αποδεικνύοντας ότι είχε επαναχρησιμοποιηθεί, κατά την μεσαιωνική εποχή, ως υλικό για την κατασκευή.
Παρά τα πολλά στρώματα κονιάματος που καλύπτουν το πρόσωπο, τα χαρακτηριστικά του – μια καλλιτεχνικά σμιλεμένη γενειάδα και μια ήρεμη έκφραση – υποδεικνύουν ότι πρόκειται πιθανόν για ρωμαϊκή θεότητα ή μυθολογικό χαρακτήρα.
Το γλυπτό τώρα κατευθύνεται προς τη Ματέρα, όπου το κεντρικό ινστιτούτο αποκατάστασης, σε συνεργασία με φοιτητές της ανώτατης σχολής αποκατάστασης έργων τέχνης, θα πραγματοποιήσει λεπτομερή καταγραφή, τεχνική ανάλυση και διαγνωστικές μελέτες για να προσδιορίσει την προέλευση, την ηλικία και την τεχνική της λαξευσης.
Ο στόχος είναι όχι μόνο η αποκατάσταση και η δυνατότητα ανάγνωσης των επιγραφών, αλλά και η ερμηνεία της σύγκρισής της με το ιστορικό πλαίσιο. Δηλαδή, αν ήταν τμήμα ενός αγάλματος-μνημείου ή εάν ήταν αντικείμενο λατρείας προτού θαφτεί στη βασιλική; Αυτές είναι ερωτήσεις που προσπαθούν να απαντήσουν οι ερευνητές.
Πολύτιμες ιστορικές πληροφορίες για μια μεταβατική περίοδο της αρχαιότητας
Αυτό το εύρημα μπορεί να προσφέρει ανεκτίμητες πληροφορίες για τις πολιτιστικές δυναμικές της Ρώμης κατά την Ύστερη Αρχαιότητα (4ος – 6ος αιώνας μ.Χ.), στην κρίσιμη όσο και μεταβατική περίοδο από τον παγανισμό στον Χριστιανισμό.
Η επαναχρησιμοποίηση γλυπτών σε χριστιανικά κτίρια ήταν μια συνήθης πρακτική, αν και κάθε περίπτωση είναι μοναδική.
Παρά το γεγονός ότι η ταυτότητα της μορφής δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί, οι θεωρίες προτείνουν τον Δία, τον Σάραπη ή ακόμη και κάποιον φιλόσοφο.
Η γενειάδα και η επιβλητική έκφραση υποδηλώνουν ότι πρόκειται για θεότητα ή σοφό, ενώ η λεπτή αφαίρεση του κονιάματος ίσως αποκαλύψει επιγραφές ή κρυμμένες λεπτομέρειες.
